مسئولیت پزشکی را می‌توان مهم‌ترین گفت‌وگو در حوزه مشاغل به شمار آورد زیرا پزشکان به‌طور مستقیم با جان و سلامت بیماران سر و کار داشته و هر گونه قصور آنها در انجام وظایف می‌تواند منجر به فجایع انسانی شود. قصور پزشکی نوعی جرم است که بنا به تبصره ۳ ماده ۲۹۵ قانون مجازات اسلامی ایران در حکم جرم شبه‌عمد به‌حساب می‌آید. در ادامه، مراکز رسیدگی‌ کننده به این جرم را بررسی می‌کنیم و به یک سئوال مهم پاسخ می‌دهیم: «برای شکایت علیه پزشک به چه نهادهایی می‌توان مراجعهه  کرد؟»

آشنایی با جرائم عمومی

براساس قانون مجازات جرائم عمومی عبارتند از :

  • الف) جرم عمدی یعنی جرائمی که با سوءنیت، قصد فعلی و قصد جرم همراه است. مجازات این جرائم برابر قانون قصاص خواهد بود.
  • ب) جرم غیرعمد یا شبه‌عمد (بدون مسئولیت) و همراه با تقصیر (حرفه‌ای) است و قصد فعلی وجود دارد ولی جرم ندارد که مجازات آن دیه است.
  • ج) خطای محض بدون سوءنیت و بدون تقصیر، نه قصد فعل و نه قصد جرم دارد که مجازات آن دیه است.

همه خطاهایی که از پزشک سر می‌زند

برابر قانون خطاهایی که از پزشکان سر می‌زند ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد و ناشی از بی‌مبالاتی، بی‌احتیاطی، نداشتن مهارت و رعایت نکردن مقررات دولتی باشد. علت هر کدام از این موارد باشد مجازات متفاوتی در انتظار پزشک است. از منظر قانون، بی‌مبالاتی شامل ترک فعلی است که از نظر علمی و فنی انتظار انجام آن از پزشک می‌رود ولی صورت نگرفته است. عدم تدارک و تهیه تمهیدات لازم مثل آزمایش‌ها و عکس‌های رادیولوژی و عدم انجام مشاوره‌های لازم و اخذ شرح حال و معاینه دقیقق  قبل از عمل جراحی یا اقدام درمانی یا معاینه نکردن قلب و عدم تهیه نوار قلبی قبل از بیهوشی، همگی بی‌مبالاتی است. بنابراین در بی‌مبالاتی عملی باید انجام می‌گرفت ولی صورت نپذیرفته و جنبه منفی یا انجام ندادن کار مطرح است.

بی‌احتیاطی برخلاف بی‌مبالاتی جنبه مثبت و وجودی دارد یعنی اینکه فعلی انجام گرفته که از نظر علمی و اصول پزشکی نباید انجام می‌گرفته است. پس پزشک توجه و دقت کافی در امر درمان یا آزمایش را مبذول نداشته یا مرتکب اشتباه یا زیاده‌روی شده،  درنتیجه ضرر جسمانی یا روانی برای بیمار ایجاد کرده است. ازجمله مثال‌های این مورد، پاره‌شدن روده حین اعمال جراحی شکم و جا گذاشتن وسایل جراحی یا پانسمان داخل بدن قابل یادآوری است.

مهارت نداشتن نیز شامل مواردی است که پزشک تبحر علمی و فنی لازم را برای انجام کار به‌خصوصی نداشته باشد، مانند تصمیم‌ نگرفتن به موقع، نداشتن سرعت لازم برای انجام عمل جراحی و جلوگیری از عوارض قابل پیش‌بینی. مهارت یک پزشک، کارایی و توانایی او در انجام وظیفه‌ای است که برعهده می‌گیرد و نداشتن مهارتش به ناتوانی او یا فقدان کارایی‌اش برای انجام امور تخصصی پزشکی یا جراحی وابسته است. بی‌مهارتی ممکن است از نوع عملی باشد و ناشی از تازه‌کار بودن یا بی‌تجربگی، یا از نوع علمیی باشد و مبنی بر بی‌سوادی و نبود بهره‌وری کافی از دانش پزشکی، که به هر صورت نمی‌تواند عذر موجه یا از بین برنده مسئولیت برای قصور پزشک باشد.

نداشتن مهارت به‌صورت ندانم‌کاری یا دستپاچگی در جراحان و متخصصان تازه‌کار بیشتر هنگامی دیده می‌شود که حین عمل جراحی یا اقدام درمانی تخصصی با واقعه‌ای غیرعادی روبه‌رو می‌شوند. برای مثال، بیماری به‌دنبال شکستگی چند قطعه‌ای و داخل مفصلی انتهای تحتانی استخوان فِمور راست از سوی یک متخصص ارتوپدی تحت عمل جراحی قرار می‌گیرد و متاسفانه پزشک معالج برای درمان این شکستگی پیچیده و مشکل از روش درست و منطقی استفاده نمی‌کند و این امر سبب جوش نخوردن استخوان و بروز عوارض عفونی در مفصل شده است.

رعایت نکردن مقررات دولتی نیز یعنی بی‌توجه به آیین‌نامه‌ها، بخشنامه‌ها، دستورالعمل‌های مقامات اداری مافوق‌، نظام پزشکی‌، وزارت بهداشت، درمان ‌و آموزش ‌پزشکی که حاکم بر اشتغال به حرفه پزشکی و مربوط به حرفه‌های گوناگون تخصصی پزشکی و  رشته‌های وابسته به آن است، مانند رعایت نکردن ضوابط مربوط به تابلوی مطب یا سرنسخه‌های پزشکی یا خودداری از پذیرش بیماران اورژانسی و نظایر آن.

دادسرای ویژه

پزشک هر کدام از تخلفات پیش‌تر را مرتکب شود، فرد شاکی می‌تواند یکی از سه راه زیر را برای شکایت انتخاب کند. اولین مرکز دادسرای ویژه رسیدگی به جرائم پزشکی که مردم می‌توانند برای رسیدگی به مشکلات و پرونده‌های قضایی خود در رابطه با تخلفات پزشکی به آنجا مراجعه کنند و از این طریق دیه و خسارات وارد شده را مطالبه کرده و اگر پزشک مرتکب قصور شده باشد مجازات او را هم از دادگاه بخواهند.

شوراهای حل اختلاف ویژه امور بهداشتی

شورای حل اختلاف (ویژه امور بهداشت) که رسیدگی و حل‌وفصل اختلافات اعضای جامعه پزشکی با یکدیگر و همچنین اختلافات جامعه پزشکی با سایر اشخاص اعم از حقیقی یا حقوقی در صورتی‌که مبلغ خواسته یا محکوم به کمتر از ۵میلیون تومان باشد یا  در صورتی‌که هر دو طرف درخصوص ارجاع پرونده به شورا توافق داشته باشند، در صلاحیت آن است.

سازمان نظام پزشکی

سازمان نظام پزشکی که تخلفات اداری و انتظامی پزشکان را مورد رسیدگی قرار می‌دهد و نتیجه آن برخورد انتظامی با پزشک خواهد بود که طیف وسیعی از اقدامات از توبیخ کتبی تا لغو پروانه طبابت به شکل دائمی را در بر می‌گیرد. لازم به ذکر است در تمامی این موارد آنچه از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است نظریه پزشکی‌قانونی است و مبنای اکثر احکام صادره این نظریه کارشناسی است.

محسن نامی

  • عالی
  • خوب
  • متوسط
  • ضعیف
درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
3.25 (4 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)

  • facebook
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

۴۱ نظر

  1. با سلام
    من براي معاينه پرده بكارت رفتم متخصص زنان بهم گفت پردت از بين رفته و پرده نداري چون ب خودم مطمئن بودم و با نامزدم رابطه كامل نداشتم همونموقع ب پزشك قانوني مراجعه كردم بهم گفت كاملا سالم هستي؛ ايا من ميتونم از پزشك اول شكايت بكنم؟؟؟اگر بله در مرحله ي اول ب كجا بايد مراجعه كنم

  2. با سلام پدرم بیماری کانسر گرفاند ودر حدود ۱۵ روز به رحمت خدا رفتند، پزشک معالجشون برای اطمینان از تشخیص شون ما رو برا مشاوره و ویزیت به صورت اورژانسی و با آمبولانس از بیمارستانی به بیمارستان دیگه فرستادند..
    پزشک دوم با توجه به وضعیت و حال بیمار و با توجه به اینکه بهشون تذکر دادم اگه چیز بدیه پیش بیمارم نگو
    خیلی به دور از ادب و راحت نگاهی به عکس انداختند و به راحتی اب خوردن گفتند کاملا مشخصه مشاوره نمی خواد که یا معده است یا روده جونشم دوام نمیاره چی برسه به این شیمی درمانی هم نمیشه کرد درکل شانس بیاره دو ماه دیگه زنده بیمارم رو بران بود ادم با سوادی بود داشت گوش میداد حتی رو پای دکتر با دست زدم که ادامه نده ولی دکتره توجهی نکرد حتی به خودش اجازه نداد از صندلیش بلند شه و معاینه کنه که من دیدم اینجوریه بخاطر روحیه بیمارم سریع گفتم اقای دکتر معاینه اگه نمیکنید پس لطفا پرستارا بیمارمو ببرید بیرون…
    این پزشک به نظرم لیاقت پزشکی نداره کسی که اسمش فوق تخصصه!!اونوقت با روح و روان بیمارش بازی میکنه نباید جلو بیمار این طور صحبت می کرد…
    مگه قراره هرکی سنش بالای ۶۰ و ۷۰ باشه مرگش برا پزشکا مهم نباشه

    گذشته از اینکه ارزو میکنم مورد عذاب الهی قرار بگیره آیا این موضوع شامل شکایت یا گزارش میشه که بشه جلو رفتارش رو با بیمارهای دیگه گرفت؟؟
    هرچند متاسفانه اکثرا تو بیمارستانهای دولتی با بیمار اینطور رفتار میشه😔

  3. سلام،اگریه پزشک هزینه ی بیشتری نسبت ب بقیه پزشکان دریافت کنه جرمه؟امکان شکایت وجود داره؟

    • در صورتیکه مطابق قرارداد باشد منعی نخواهد داشت.

    • سلام..عمل جراحی سزارین داشتم و حدود ۱۳روز بعد از عملم دچارخونریزی شدیدشدم و منو عمل کردن و رحمم رو ترمیم کردن ده روز بعد مرخصم کردن گفتن که خوبی و حدود ۱۷روز بعد عمل دومم دوباره دچارخونریزی شدم و بعد از ۳روز دوباره من رو عمل کردن و رحمم رو برداشتن من ۲۰سال سن دارم…ایا شکایت کنم به جایی میرسم؟؟چون من سالم بودم و بعد عمل سزارینم دوباردیگه عمل شدم و رحمم رو ازدست دادم!!

  4. سلام عدم تشخيص به موقع بيماري كه موجب وخيم شدن حال بيمار شود چه جرمي در پي خواهدداشت؟

  5. سلام دندانپزشکی که از طریق تجربی مهارت کسب کرده و پروانه دکترا نداره و از روی اشتباه دندون اصلیه منو کشیده رو میشه ازش شکایت کرد؟؟؟؟

  6. با سلام. مطب دندانپزشکی را می شناسم که فردی با تحصیلات لیسانس در مطبش به طور مستقیم کار برای بیمار انجام میدهد و بیماران هم از این قضیه اطلاع ندارند. آیا مرجعی وجود دارد که با اطلاع دادن این قضیه وارد عمل شوند و نیاز به شکایت نباشد؟

  7. پدر من در مرکز قلب تهران عمل شد و پس از گزشت چند روز در روزی که میخاستند مرخصش کنند پس از انجام اکو حالش بد شد و بدلیل سهل انگاری و عدم رسیدگی کادر پزشکی درگزشت کجا باید شکایت کنم

  8. سلام پزشک زیبایی که در اثر عمل لیفت سینه موجب شده که دو تاسینه با هم متفاوت باشند آیا میشود از ایشان بخاطر عمل بسیار بدش شکایت کرد

  9. سلام
    سنگ ۱۰میل در کالیس تحتانی دارم میخواستم ببینم درمان باسنگ شکن جواب میده!؟

  10. پزشک زده تاندون دست منو سوراخ کرده با سوزن خیلی کلفت مخصوص فصد خون دو سال پیش تا الان دو میلیون تومن خرج کردم برای درمانش و هنوز درمان کامل نشده من هیچ مدرکی ندارم که کار اون پزشک یا داخل اون درمانگاه بوده چطوری میتونم شکایت کنم؟ آیا در صورت شکایت دیه و ضرر مالی را بهم میدن؟ من پیک موتوری بودم ولی برای این اتفاق کارمو از دست دادم . آیا حق از کار افتادن انگشت شصت دست من قصاص هست؟ چون بیشتر از دیه دوست دارم اون مردک قصاص بشه زندگیمو نابود کرد

  11. سلام من چند سال پیش عمل صفرا داشتم و صفرا را خارج کردن الان متوجه شدم که حین عمل کلیپس جراحی در بدنم جا مانده ایا من میتونم از پزشکم شکایت کنم

  12. سلام من ٢٩ اسفند١٣٩٧ عمل جراحي ارتروسكوپي ACL و منيسك زانو انجام دادم پزشك جراحم گفت نهايتا تا يكماه كاملا خوب ميشي ضمن اينكه دچار لقي زانو ناشئ از پارگي رباط صليبي بودم و تا تاريخ ٩ مهرماه ١٣٩٨ اصلا خوب كه نشدم بلكه وضعيتت هم بدتر شده
    و رباط MCL من رو هم جراحي نكردند ضمن اينكه از جرح رباط MCL من اطلاع كافي داشتند
    پيش چند جراح ديگر هم رفتم گفتند كه پزشك ات احتمالا بافت الوگرفت(رباط پيوندي) را شل پيوند زده
    ميخواستم ببينم ميتونم شكايت كنم يا نه

    ممنون

  13. سلام و احترام
    چندسالی میشه که دست خودم رو در بیمارستان بقیه الله توسط فوق تخصص عمل کردم. که بعد این عمل دست بنده نزدیک ۹ ماه داخل گچ بود. البته به گفته دکتر!! موقعی که داشتم گچ رو در می آوردم قسمتی از پلاتین در استخوان مچ دستم جا موند، که دکتر فرمودند اصلا هیچ مشکلی پیش نمیاد. الان در حال که چندسال از این موضوع می گذره به تازگی دستم خیلی اذیت می کنه!. آیا میتونم از پزشک مربوطه شکایت کنم؟؟ باید از شهرستان شکایت کنم یا از دادگستری تهران اقدام کنم؟چون ساکن شهرستانم؟ ممنون میشم راهنمایی بفرمایید 🙏

  14. سلام
    دکتری که هزینه ی ویزیت گرفته وفقط ازمایش وسیتی اسکن تودفترچه نوشته وگفته جوابشونو بیارین تا دارو بنویسم بعد۵روزجوابارو اوردیم دوباره نصف هزینه ی ویزیت گرفته ایا این جز قوانین شرایط قرارداد هست؟؟؟

    • بله میتوانستید قبول نکنید. به دلیل اینکه بعد از قبول شما باید پرداخت شود.

      • سلام
        با تشکر از سایت خوب تون و توضیحات کاملی که دادید و ممنون از وقتی که برای پاسخ می‌گذارید.
        به پزشک طب سنتی مراجعه کردم، شاگرد ایشان ویزیت کرد و دارو نوشت و‌ خودش در اتاق بعدی فقط مهر زد پای تجویز شاگرد! بعد از فصد دچار بی خوابی، بی حالی و‌ کم خونی شده ام، با چه سند و مدرکی باید برم شکایت کنم؟

  15. ممنون که پاسخگو بودین

  16. سلام. پزشکی در اثر تزریق ژل به بینی من آسیب زد و بینی من نکروز و اسکار شد. چون گفت به زودی خوب میشه شکایت نکردم و الان بعد سه چهر ماه جاش مونده. تا چند ماه بعد از موضوع می شود شکایت کرداز پزشک؟

  17. سلام من درواز سینه انجام دادم و دکتر سایز کوچک تر از فضای سینه انتخاب کرده و حالا ک یک ماه از عکل گذشته دایم دروتز تو فضای خالی سینه میچرخه و باید ب پزشک مراجعه کنم تا سرپایی پرواز رو جا بندازه/خود پزشک قبول داره ک سایزو اشتباه انتخاب کرده ولی قبول نمیکنه ک با هزینه خودش مجدد عمل کنه من میتونم شکایت کنم ؟؟؟

  18. سلام من پروتز سینه انجام دادم و دکتر سایز کوچک تر از فضای سینه انتخاب کرده و حالا ک یک ماه از عمل گذشته دایم پروتز تو فضای خالی سینه میچرخه و باید ب پزشک مراجعه کنم تا سرپایی پروتز رو جا بندازه/خود پزشک قبول داره ک سایزو اشتباه انتخاب کرده ولی قبول نمیکنه ک با هزینه خودش مجدد عمل کنه من میتونم شکایت کنم ؟؟؟

  19. سلام دکترجراح عمومی من که بیمارازواسپرم بودم روباتشخیص اشتباه جراحی واریکوسل دوطرفه کردن وبدون هیچ معاینه وتجویزسونوگرافی وآزمایشی وگفتن باعمل جراحی هردوبیضه ی شما قطع به یقین شمابارورخواهیدشددرحالیکه عمل واریکوسل فقط پنج درصد درصدموفقیتش هستش اونم برای اوناییکه اسپرمشون ضعیفه من که کلا اسپرم ندارم والانم هردوبیضه م آسیب جدی دیدن وعقیم شده ام شکایتمونظام پزشکی شهرخودمون ردکرد وگفته پزشک ماقصورنکرده وکارش درست بوده ودرنتیجه اعتراض زدم به هیات تجدیدنظر نظام پزشکی مرکزاستان حالا منتظرصدور رای هیات تجدیدنظر.هستم چقدرشانس قائل هستیدکه رای به نفعم صادربشه باتشکرازشما

    • نتیچه را نمیتوان پیش بینی کرد.

    • با سلام من در دوران نوزادی هنگام تولد دستم کشیدگی عصب پیدا کرده توسط دکتر جراح مادرم و الان پس از مداوای بسیار تا الان که بیست وخوردایی هستم به طور کامل خوب نشده ایا میتونم از پزشک مادرم شکایت کنم و ایا الان که این همه وقت گذشته ترتیب اثر میدن ودیه ای تعلق میگیرد یا خیر؟؟

  20. سلام
    من ۵ماه پیش در یک کلینیک کاشت مو انجام دادم ، نحوه کار این کلینیک به این شکل بود که فقط یک پزشک داشت و حدود۳۰نفر تکنسین کاشت مو که هیچ کدام پزشک نبودند و در کل پروسه کاشت مو پزشک فقط یک بار به من سر زد
    و در حین کاشت به دلیل عدم مهارت تکنسین یکسری از قسمتهای سرم زخم شد و الان از اون قسمتها هیچ مویی درنیامده
    که من بابت این موضوع با کلنیک تماس گرفتم که در پاسخ گفتن مقصر خودم بودم ک آنتی بیوتیک مصرف نکردم در صورتی ک من تمام توصیه ها رو مو به مو اجرا کردم
    حالا میخواستم بپرسم که اگر شکایت کنم میتونم نتیجه بگیرم؟ و اینکه از کدوم ارگان اقدام کنم بهتره؟

  21. سلام من چندماه ب ازدواجم ب یک ماما مراجعه کردم ایشان گفت پرده بکارت من کامل از بین رفته باید ترمیم بشه مبلغ ۱۰ میلیون تومن از من گرفتن و ترمیم کردن ک بعدش رفتم دکتر گفت رده شما ارتجاعی و سالمه اون دکتر الکی بخیه و برش زده و دهانه واژنمم شدید باز کرده چهار نرحله منو جراحی کرد و من فک میکردم دکتر خوبی هستن ادمین پیجشون شدم کلی فالور جمع کردم
    الان پیجشون دست منه کلی موارد ترمیم و سقط جنین و عمل های زیبایی ک مربوط به جراح متخصص زنان هست نه ماما تو پیجشون موجوده و همیشه موقع عمل ویس برداشتم
    حالا ن پول پس میدن ن کاری میکنن ۷ ماه وقتمو تلف کردن ازدواجم یک ماه دیگه هست
    چجوری شکایت کنم چی ب سر دکتر میاد با پیج و ویس و کلی مدارک و ترمیم اشتباه من

  22. سلام پزشکی که پزشک عمومی هست و مجوز جراحی نداشته برای،من جراحی زیبایی انجام داده و نصفه نیمه کارشو انجام داده می تونم شکایت کنم هزینه رو پس،بگیرم؟ ما نمی دونستیم مجوز نداره. موقع عمل پلیس اومد متوجه شدیم.

  23. سلام من ۲سال پیش عمل لیپوماتیک کردم و از همون موقع مدام به پزشکم پیام میدادم که چرا من چاقتر. از قبل شدم ایشون ۱۳نقطه بدنم رو سوراخ کرد و هنوزم هر ۱۳نقطه معلومه یعنی یکم گوشت اضافه اورده من قبل از عمل۶۳کیلو بودم الان ۷۶کیلو شدم!میتونم شکایت کنم؟برای شکایت باید. چه مدارکی داشته باشم چون به من پرونده نداد
    ببخشید طولانی شد

  24. من به مدت دوسال بابت تارشدن چشمم به یک پزشک(متخصص اعصاب) مراجعه کردم که در طی دوسال مدام پیششون ویزیت میشدم و داروهای زیادی به من دادن وقتی پزشکما عوض کردم متوجه شدم مشکل شبکیه چشم دارم و پزشک قبلیم تو این دوسال نظره دیگه ای داشتن الان چشمم برای همیشه تار شده و اگر زودتر مراجعه میکردم دچار مشکل نمیشدم.ایا من میتونم از ایشون شکایت کنم؟؟؟؟

  25. سلام
    با تشکر از سایت خوب تون و توضیحات کاملی که دادید و ممنون از وقتی که برای پاسخ می‌گذارید.
    به پزشک طب سنتی مراجعه کردم، شاگرد ایشان ویزیت کرد و دارو نوشت و‌ خودش در اتاق بعدی فقط مهر زد پای تجویز شاگرد! بعد از فصد دچار بی خوابی، بی حالی و‌ کم خونی شده ام، با چه سند و مدرکی باید برم شکایت کنم؟

  26. سلام حدود ۱۸ماه پیش دندون جلو روکش کردم الان کنده شده ایا میشه از طریق شکایت رسیدگی کرد؟؟

  27. سلام دكتر جراح متخصص مغزو اعصاب منو عمل كرد ديسك كمر ولي بعد از نزديك به دوسال پاي راستم دچار مشكل شده.ايا من شكايت كنم به نتيجه اي ميرسم

  28. پسرم سرطان هوچکین داشت که بعد از عود میبایست دکترش برای پیوند مغز استخوان معرفی میکرد اما ۴ سال تمام شیمی درمانی کرد آخرش هم پسرم فوت کرد.میتونم از دکترش شکایت کنم؟

  29. سلام دندانپزشک بابت دوتا دندان دختر ۵ ساله ام که پر کرد پول کامل گرفت ولی یکی از دندانها که پر کرده بود دوباره خالی شده . از پر کردن دندان ۵ ماه گذشته و الان دو هفته میشه که ریخته . مگه وظیفه ی دکتر این نیست کاری که ناقص انجام شده سریع اصلاح نماید ؟ با توجه به اینکه بیمار خردسال است..
    منشی دکتر با بی احترامی و جسارت با خیالی راحت اطلاع میدهند که دوماه دیگه وقت میدم اگر نمیخوای برو خودت درست کن تکلیفم چیه و چه کار باید کرد.؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درحال ارسال