آزادی مشروط فرصتی است که پیش از پایان دوره محکومیت به محکومان به حبس داده می شود تا چنانچه در طول مدتی که دادگاه تعیین می کند از خود رفتاری پسندیده نشان دهند و دستورهای دادگاه را اجرا کنند، از آزادی مطلق برخوردار شوند. قلمرو آزادی مشروط به مجازات سالب آزادی اعم از حبس ابد و موقت، محدود شده است. در گفت وگو با کارشناسان به بررسی شرایط آزادی مشروط به عنوان یکی از امتیازات قانونی برای عادلانه تر شدن مجازات ها می پردازیم.

یک وکیل دادگستری در خصوص تغییرات شرایط زندانی برای اعطای آزادی مشروط در قانون جدید مجازات اسلامی نسبت به قانون سال ۱۳۷۰ می گوید: نظام آزادی مشروط در مواد ۳۸ تا ۴۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ آمده است، اما در قانون مجازات اسلامی جدید این مقوله دچار تغییرات جدی شده است. در قانون قبلی صدور قرار آزادی مشروط در مورد همه جرایم تعزیری به طور مطلق مقرر شده و شروط استفاده محکوم از این نظام این بود که برای بار اول مرتکب جرم شده و معادل نصفف  مجازات را تحمل کرده باشد.

سعید سعادت مومنی خاطرنشان می کند: اما در قانون جدید این روش تغییر کرده و مقرر شده است که کسی می تواند از آزادی مشروط استفاده کند که در حبس های بیش از ۱۰ سال نصف کیفر و در سایر موارد یک سوم آن را تحمل کرده باشد. در نظام قبلی صدور این حکم منوط به پیشنهاد سازمان زندان ها و تایید دادستان یا دادیار ناظر زندان بود اما در قانون جدید پیشنهاد دهنده دادستان یا قاضی اجرای حکم است.

این کارشناس حقوقی در مورد شرایط اعطای آزادی مشروط می گوید: علاوه بر شرایط مقرر در خصوص آزادی مشروط، دادگاه می تواند با توجه به اوضاع و احوال وقوع جرم و خصوصیات روانی و شخصیت محکوم، او را در مدت آزادی مشروط به اجرای دستورهای مندرج در قرار تعویق صدور حکم، ملزم کند؛ همچنین دادگاه می تواند در صورتی که محکوم در مدت آزادی مشروط بدون عذر موجه از دستورهای دادگاه تبعیت نکند برای بار اول یک تا دو سال به مدت آزادی مشروط وی اضافه کند و در صورت تکرار یا ارتکاب یکی از جرائم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت، علاوه بر مجازات جرم جدید، مدت باقیمانده محکومیت به اجرا در می آید، در غیر این صورت آزادی او قطعی می شود و در جرائم تعزیری تا درجه پنج، نیز دادگاه می تواند در صورت وجودد  شرایط مقرر در تعویق مراقبتی، محکوم به حبس را با رضایت وی در محدوده مکانی مشخص تحت نظارت سامانه های الکترونیک قرار دهد.

آزادی مشروطشرایط صدور حکم به آزادی مشروط

این وکیل دادگستری ادامه می دهد: به تجویز ماده ۵۸ قانون جدید مجازات اسلامی دادگاه صادر کننده حکم می تواند به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام پس از گذراندن نصف حبس در مورد محکومان به حبس بیش از ۱۰ سال و در سایر موارد پس  از تحمل یک سوم مجازات با رعایت شرایط زیر حکم به آزادی مشروط راصادر کند:

  • محکوم در مدت اجرای مجازات همواره از خود حسن اخلاق ورفتار نشان دهد.
  • حالات و رفتار محکوم نشان دهد که پس از آزادی، دیگر مرتکب جرمی نمی شود.
  • به تشخیص دادگاه محکوم تا آنجا که استطاعت دارد ضرر وزیان مورد حکم یا مورد موافقت مدعی خصوصی را بپردازد یا قراری برای پرداخت آن ترتیب دهد.
  • محکوم پیش از آن از آزادی مشروط استفاده نکرده باشد.

تامین ضرر و زیان پیش شرط آزادی مشروط

سید سعادت مومنی در مورد نحوه تامین ضرر و زیان شاکی خصوصی در نظام آزادی مشروط می گوید: به استناد بند (پ) ماده ۵۸ قانون جدید مجازات اسلامی محکوم تا آنجا که استطاعت دارد باید ضرر و زیان مورد حکم یا مورد موافقت مدعی خصوصی را بپردازد یا قراری برای پرداخت آن ترتیب دهد و این یکی از شرایط اعطای آزادی مشروط در کنار دیگر شرایط مقرر در ماده ۵۸ است که باید به تشخیص دادگاه صادرکننده حکم برسد.

این کارشناس حقوقی با اشاره به اینکه به استناد ماده ۵۹ قانون جدید مجازات اسلامی مدت آزادی مشروط شامل بقیه مجازات می شود، خاطرنشان می کند: ولی دادگاه می تواند مدت آن را تغییر دهد و در هر حال آزادی مشروط نمی تواند کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال باشد جز در مواردی که مدت باقی مانده کمتر از یک سال باشد که در این صورت مدت آزادی مشروط معادل بقیه مدت حبس است. در جرایم تعزیری از درجه پنج تا درجه هشت، دادگاه می تواند در صورت وجود شرایط مقرر در تعویق مراقبتی، محکوم به حبس را با رضایت وی در محدوده مکانی مشخص تحت نظارت سامانه الکترونیک قرار دهد. همچنین دادگاه در صورت لزوم می تواند محکوم را تابع تدابیر نظارتی یا دستورهای ذکر شده در تعویق مراقبتی قرار دهد.

امتیازی فقط برای محکومان به حبس

یک وکیل دادگستری آزادی مشروط را اعطای حکم آزادی به شخصِ محکوم به حبس کیفری می داند که پیش از اتمام دوره تحمل مجازات، در صورت حسن رفتار و تلاش وی برای جبران ضرر و زیان ناشی از جرم، به مدت معین از ناحیه دادگاه و بر اساس  قانون به شخص زندانی تعلق می گیرد تا چنانچه حسب مورد، دستورات دادگاه را در دوران آزادی مشروط اجرا کند، از تحمل ادامه مدت محکومیت معاف شود.

حامد جباروند در بیان شرایط اعطای آزادی مشروط می گوید: قانون مصوب ۱۳۷۰ در ماده ۳۸ شرط استفاده از آزادی مشروط را فقدان سابقه محکومیت فرد به حبس عنوان کرده است، در صورتی که قانون جدید کاری با سوءسابقه کیفری و محکومیت به حبس ندارد بلکه صرفا در شق «ت» ماده ۵۸ عدم استفاده قبلی محکوم علیه کیفری از آزادی مشروط را یکی از شروط استحقاق زندانی برای آزادی مشروط مطرح کرده است.

این کارشناس حقوقی اضافه می کند: نظام آزادی مشروط در قانون مصوب ۹۲ دستخوش تغییرات عمده ای شده است از جمله اینکه در قانون پیشین صدور حکم آزادی مشروط در تمام مجازات های حبس مصداق داشته و شروط استفاده محکوم از این نظام این بوده است که برای بار اول مرتکب جرم شده و معادل نصف مجازات را تحمل کرده باشد؛ اما در قانون مجازات مصوب ۹۲ این روش تغییر کرده و مقرر شده کسی مستحق استفاده از نظام آزادی مشروط است که در حبس های تعزیری بیش از ۱۰ سال نصف کیفر و در سایر موارد یک سوم آن را تحمل کرده باشد.

جباروند خاطرنشان می کند: نکته ای که می توان به آن اشاره کرد آن است که برابر تبصره ۱۱ ماده واحده مصوب ۱۳۳۷ محکومان به حبس دایم پس از گذراندن ۱۲ سال می توانستند از آزادی مشروط استفاده کنند ولی در قانون فعلی چنین حکمی وجود ندارد. به نظر می رسد، تبصره فوق الذکر همچنان معتبر است و در مورد سکوت قانون با رعایت قاعده تفسیر به نفع متهم می توان به آن استناد کرد.

همچنین در بند ۳ ماده ۳۸ قانون سابق در مورد افرادی که همزمان به حبس و جزای نقدی محکومیت یافته اند تعیین تکلیف کرده و مقرر داشته بود در این گونه موارد شرط استفاده از آزادی مشروط این است که مبلغ مزبور پرداخته شود یا با موافقت دادستان ترتیبی برای پرداخت داده شده باشد؛ اما قانون جدید راجع به این مورد خاص ساکت است بنابراین به نظر می رسد از آنجا که فرض بر این است که قانونگذار در تدوین قوانین آگاهانه عمل می کند و حذف این قید ناشی از اشتباه و فراموشی نبوده است، بنابراین قانون جدید اعطای آزادی مشروط حتی بدون پرداخت جزای نقدی از ناحیه محکوم را مجاز شمرده و ترتیب پرداخت آن همانند افرادی است که آزاد بوده و صرفا به جزای نقدی محکوم شده اند. در عمل به نظر می رسد شیوه صحیح آن خواهد بود کهه  هنگام صدور حکم آزادی مشروط، ترتیبی برای پرداخت جزای نقدی نیز اتخاذ شود.

آزادی مشروط

مرجع تقدیم تقاضای آزادی بصورت مشروط

این وکیل دادگستری در مورد مقامی که از آن تقاضای آزادی مشروط می شود و تشریفات این امر می گوید: در مقررات قانون سابق، صدور این حکم منوط به پیشنهاد سازمان زندان ها و در صورت تایید دادستان یا دادیار ناظر زندان بوده است اما در قانون جدید پیشنهاد دهنده دادستان یا قاضی اجرای احکام است. رئیس زندان گزارش مربوط به وضع زندانی را در مورد اینکه همواره حسن خلق و رفتار داشته است و اینکه وضعیت او نشان می دهد که پس از آزادی، مرتکب جرم دیگری نخواهد شد، تهیه می کندد و به تایید قاضی اجرای احکام می رساند و قاضی اجرای احکام مکلف است پیشنهاد آزادی مشروط را پس از احراز وجود شرایط، به دادگاه صادر کننده حکم تقدیم کند. دادگاه نیز پس از بررسی پیشنهاد آزادی، می تواند نسبت به صدور حکم آزادی مشروط اتخاذذ تصمیم نماید.

جباروند در خصوص نحوه تامین ضرر و زیان شاکی خصوصی در نظام آزادی مشروط می گوید: در این مورد صدور حکم آزادی مشروط منوط به جلب رضایت و جبران تمام و کمال ضرر و زیان شاکی خصوصی نیست بلکه این دادگاه است که تشخیص می دهد شخص محکوم چه اقدامی برای جبران ضرر و زیان شاکی خصوصی باید انجام دهد.در این حالت دادگاه استطاعت محکوم را در نظر می گیرد بنابراین ممکن است صدور حکم آزادی مشروط را منوط به جبران کلیه خسارات کند و ممکن است ترتیبی دیگر برایی جبران آن اتخاذ کند.

وی اضافه می کند: ماده ۵۹ قانون مجازات جدید در این خصوص حکم صریحی دارد و عنوان می دارد مدت آزادی مشروط شامل بقیه مدت مجازات می شود؛ به عنوان مثال اگر کسی محکوم به ۳ سال حبس شده باشد، پس از گذشت یک سال می تواند در صورت حصول شرایط از آزادی مشروط استفاده و ۲ سال باقیمانده را بر اساس تصمیم دادگاه و تکالیف متخذه احتمالی سپری کند، لکن مدت آزادی مشروط و در مثال فوق دو سالِ باقیمانده مطلق نبوده و با نظر دادگاه می تواند کم یا زیاد شود. ولی در هر صورت آزادی مشروط نمی تواند کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال باشد، جز در مواردی که مدت باقیمانده کمتر از یک سال باشد که در این صورت مدت آزادی مشروط معادل بقیه مدت حبس است.

جباروند می افزاید: یکی از نوآوری های قانون جدید درجه بندی مجازات هاست که تأثیر این درجه بندی را می توان در بسیاری از احکام دید و نظام آزادی مشروط نیز از این امر مستثنی نیست به نحوی که ماده ۶۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۹۲ مربوط به موردی است که دادگاه می تواند محکوم را به اجرای دستورهای مندرج در قرار تعویق صدور حکم ملزم کند. برابر ماده ۴۰ همان قانون قرار تعویق صدور حکم صرفا در خصوص جرایم تعزیری که مجازات آنها از درجه شش تا هشت است، قابل اعمال است. بنابراین حکم ماده ۶۰ نیز صرفا ناظر به مجازات های درجه شش تا هشت است.

همچنین برابر ماده ۶۱ نیز اگر محکوم در مدت آزادی مشروط مرتکب جرایم تعزیری تا درجه ۷ شود، علاوه بر مجازات جرم جدید، مدت باقیمانده محکومیت نیز به اجرا در می آید. بنابراین از مفهوم مخالف ماده فوق می توان دریافت که ارتکاب جرایم تعزیری درجه ۸ تأثیری در قطعیت آزادی مشروط نخواهد داشت.

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
3.5 (16 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)

  • facebook
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

۴۵ نظر

  1. سلام، داداش میگن یک قانون جدید آمده که نصب کردند تو زندان ها، همین عفو مشروطه فقط شده یک پنجم زیر ده سال حبس ، یک سوم بالای ده سال حبس،. راست میگن یا نه، ممنون

  2. سلام خسته نباشید عفو مشروط برای کسی که یکسال حبس داره چقد میتونه باشه؟ میشه ۳ ماه که تکمیل شد درخواست بدیم؟ حبس در بخش مالی زندان
    ممنون میشم جواب بدین

  3. بسیار مفید وعالی بود

  4. با سلام ،برادرم به حبس ابد قطعی محکوم بود، که دلیلش مواد مخدر بوده با اینکه دو گرم ونیم فقط محرز از او گرفته شد و با اقرار واصرار بازرس به فروش روزی یک گرم ، که بقول بازرس پرونده یک گرم رو ضرب ۳۰ روز کرده وبنا به تحلیل و تجزیه حساب خود بازرس پرونده، متهم را به حکم ابد قطعی محکوم شده ،که با گذشت ۹ سال از حبسش، با تجدید نظر به ۱۵ سال تبدیل شد ،سوالم اینه که آیا این عفو جدید شاملش میشه ؟

    • شرایط عفو اعلام شده است.

      • -سلام بنده سال ۹۲به اتهام مواد مخ در برای اولین بار حبس ابد گرفتم بعد از سه سال و نیم قانون تخفیف مجازات اومد حبسم شد ۲۰ سال و ۶۰ میلیون جریمه ۲۲ بهمن ۹۷ذهم عفو رهبری بهم خورد و شد ده سال بدون جریمه .تا حالا نزدیک ۷ ساله تحمل کیفر میکنم حافظ قران و مقام حفظ قران در استان و کشور هم دارم .ایا میشه از عفو مشروط استفاده کنم ؟

  5. امیدوارم یه روزی بیاد که زندان وزندانی وجودنداشته باشه ومردم به حقوق هم احترام بزارن وگذشت داشته باباشن.به امید چنین روزی

    • سلام ببخشید ایا زندانیه که ۱۵ سال حبس داره و۸ سال زندان هست وبهش عف کلی خورده باشه و۶ ماه اخر حبسش رو داره میکشه ازادی مشروط شاملش میشه یا ن

      • اگر مشمول عفو شوند که آزاد میشوند و در غیر این صورت میتوانند از آزادی مشروط استفاده کنند.

  6. با سلام اگر کسی برای مرخصی اومده باشه و نره ایا عفو شاملش میشه ممنون میشم جواب بدید ۷.۵ زندانشه و ۱.۵ رد کشیده

  7. سلام بنده ۱ سال حبس تعلیقی دارم ولی مجدد ب پرونده دیگری محکوم شدپ متاسفانه قرار تعلیق شکست و شد ۲ سال و باید برم زندان پس ینی یک سوم ۲ سال زندان باشم آزاد میشم؟

  8. سلام ایا کسی به تهدید بره زندان میتونه از آزادی مشروط استفاده کنه

  9. ایا زندانی سیاسی هم از عفو مشروط برخوردار میشه؟

  10. لطفا به زندانیان مواد مخدر عفو عموم بدهید

  11. سلام وقت بخیر
    همسرسابق من ۱سال حبس برای ترک انفاق و ۶ماه حبس برای تهدید دارند که هردو کیفری هست…ایا عفو مشروط شامل ایشان هم میشود؟؟

  12. باسلام اگردرعفومشروط قراربرآزادی مثلاکسی است که ازده سال زندان پنج سالش گذشته و باتوجه به استطاعت مالی بدهی شاکیان رابایدپرداخت کند واگر استطاعت نداشته باشد که ظلم است درحق شاکیان مال باخته ، آیانبایدرضایت مالباخته هافراهم شود ، عدالت این است که اگرندارد ، ازطریق کمیته امداد یاخیرین مطالبات شاکیان پرداخت شود ، وگرنه به نظر می آید حق مال باختگان که پنج سال است درانتظاراجرای عدالت ورسیدن به حقوق ازدست رفته اشان است پایمال می شود . آیااین بدین معنی نیست که کلاهبرداری کنند مال مردم رابه اصطلاح بالابکشند وفاقداستطاعت مالی قلمدادشوند وباتحمل نصف یایک سوم محکومیت آزادشوند آیااین حمایت ازکلاهبردار درمقابل مالباخته نیست . لطفا راهنمایی فرمایید باتشکر

  13. سلام خسته نباشید عفو مشروط شامل همسر من که ۳۰ روز زندانی داره مشود خواهش میکنم جواب بدین

  14. سلام ممکنه جواب بدین
    ۱سال زندان تعزیری جرم کلاهبرداری ایا عفو مشروط شاملش میشود؟

  15. سلام وقتتون بخیر
    ۱سال حبس تعزیری جرم کلاه برداری
    آیا شامل ازادی مشروط میشه؟؟؟لطفااا جواب بدین خیلی مهمه

  16. سلام. برادرم به جرم قتل محکوم به قصاص است و شاکی خصوصی دارد. ۴سال است تحمل حبس دارد. ایا میتواند ازادی مشروط بگیرد باوجود ساکی خصوصی؟و چه زمانی؟

  17. سلام. برادرم به جرم قتل محکوم به قصاص است و شاکی خصوصی دارد.۴ سال است که مشغول تحمل حبس است. ایا میتواند ازادی مشروط بگیرد باوجود ساکی خصوصی؟و چه زمانی؟

  18. سلام.برادر من برای حمل مواد مخدر به ۱۷ سال حبس محکوم و با عفو رهبری به ۷ سال و یک ماه تبدیل شد. الان حدود یک سال وسه ماه از محکومیت ایشان میگذرد. در ضمن ایشان سابقه محکومیتی نداشته. ایا عفو مشروط میتواند شامل ایشان شود یا خیر.. و به چه صورت میباشد..

  19. سلام برادر من ۳۰سال زندانی داره ک ۵سالش روکشیده آیا عفو مشروط شامل حالش میشه

  20. سلام همسر من به جرم آدم رباعی به ۱۳سال حبس محکوم شد که بعداز عفو رهبری به ۶/۵سال تغییر کرد والان نزدیک ۳۱ماه از حبسش رو کشیده و رضایت هم از شاکیش گرفته خاستم بپرسم میتونه از آزادی مشروط استفاده کنه؟؟؟

  21. سلام من دوسال حبس تعزیری دارم یک بار دیگه ام ب این جرم دستگیر شده بودم یعنی این دومین سابقه مکرر جرممه الان هم ب قید وثیقه ازادم بعد از رضایت شاکیم صد در صد میتونم از ازادی مشروط استفاده کنم ؟با یک سال حبسم میتونم استفاده کنم؟

  22. سلام ببخشید برای من ۱ سال حبس صادر شده بعد از چند ماه میتونم از آزادی مشروط استفاده کنم؟

  23. با سلام بنده به سه ماه ویک روز حبس محکوم شدم واعتراَضم رد شد چکار باید بکنم بنده ساکن شهرستانم وشاغلم تو اداره دولتی وحکمم در مشهد میباشد لطفا به بگین چکار کنم

  24. سلام من ۱۳ سال پیش دو سال حبس محکوم شدم و با وثیقه ازاد و بعدش رضایت شاکی رو گرفتم رو پرونده گذاشتم ایا الان بعد ۱۲ سال میشه بدون کشیدن حبس سند رو ازاد کرد

  25. سلام خسته نباشید
    من دریک پرونده محکوم شدم که حکمم تعلیق شد متاسفانه هنوز دوره تعلیقم تموم نشده که دوباره مرتکب جرم سرقت شدم و محکوم گردیدم.شاکیم رضایت داده،آیا آزادی مشروط شامل حال منم میشود یا خیر؟تورابه خدا جوابم بدید

  26. سلام خسته نباشید
    من دریک پرونده محکوم شدم که حکمم تعلیق شد متاسفانه هنوز دوره تعلیقم تموم نشده که دوباره مرتکب جرم سرقت شدم و محکوم گردیدم.شاکیم رضایت داده،آیا آزادی مشروط شامل حال منم میشود یا خیر؟تورابه خدا جوابم بدید

  27. سلام کسی ک شیش سال حبس داشته و عفو ۲۲بهمن را خورده و حبسش دو سال شده و هشت ماه از حبسش گذشته آیا آزادی مشروط شامله حالش میشود؟؟

  28. سلام سوالى درموردازادى مشروط داشتم يكى ازاشنيان به دليل قتل پدرش به ده سال محكوم شدكه باعفورهبرى امسال به سه سال وسه ماه كاهش يافت والان حودهجده ماه راگذرانده دوباردرخواست ازادى مشروط داده ولى ردشده شوراى زندان موافقت ميكنه ولى دادگاه رد ميكنه علتش چى ميتونه باشه؟

  29. سلام.
    مطلب مفیدی بود سپاس از شما

  30. سلام ایاکسی ک تاحالاسابقه نداشته سنشم ۲۲سالشه واسه موادمخدر۹۵گرم هرویین تعلیقی شامل حالش میشود ممنون

  31. سلام من ۱/۵سال حبس تعزیری و۳۹۳ میلیون جریمه نقدی دولتی برای حمل مشروبات الکی محکوم شدم.الان ۱/۵ سال حبس تعزیری تمام شده ومدت ۲/۵ سال از جریمه بدل به حبس سپری کردم.امسال عفو شامل شدم وجریمه نصف شد آیا جریمه شامل آزادی مشروط میشه؟حتی اگر بدل به حبس بشه؟

  32. سلام
    من همسرم ب دوسال و هشت ماه زندان محکوم شده ، تسلیم ب رآی داده ، ازش ۵ گرم شیشه گرفتن ک گفته مصرف کننده بوده ، از بیست و هشتم مهر سال نود و هشت داخل زندانه ، میخام بدونم میشه کاری کرد ک واسه آخر آذر سال نود و هشت بیاد بیرون ؟ آیا عفو مشروط یا چیزی هست ک بشه آزاد بشه؟ آیا صحبت با قاضی تآثیر داره؟ لطفآ واضح جواب بدین ، سپاس

  33. سلام من ب دوسال حبس بخاطر دعوا محکوم شدم و پرداخت دیه بعد از اعتراض یک سال ان را تعلیق کردن و یکسال باید بکشم ایا با پرداخت تمام دیه میشه اون یکسال باقی هم نرفت و تعلیق کرد طرفم رضایت نمیده و من سابقه ندارم و دعوا هم دست خالی بوده لطفا برای عدم رجوع ب زندان راهنمای کنید

  34. سلام من ۲۵ ماه حبس دارم و۸ماه ان را کشیده ام الان میتونم ازادی مشروط استفاده بکنم ولی عتراز کرده ام چکار بکنم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درحال ارسال