اصطلاحات حقوقی

تهاتر به چه معناست و چه شرایطی دارد؟

تهاتر در لغت به معنای تبادل کالا، پایاپای، هم دیگر را تکذیب کردن، مساوات و برابر شدن می‌باشد. در اصطلاح فقه و حقوق نیز عبارت است از سقوط تعهد به سبب بدهکار بودن طرفین معامله به هم دیگر.

قانون مدنی، تهاتـر را یکی از اسباب سقوط تعهدات به شمار آورده است که به موجب آن دو تعهد متقابل که هر یک از طرفین یکی طلبکار و دیگری بدهکار است، ساقط می شوند.

در تهاتـر موضوع دو تعهد وجه نقد یا اشیاء مثلی (مانند گندم) و هم جنس به مقدار متساوی است که به موجب قرارداد (تهاتـر قراردادی) یا قانون (تهاتـر قانونی) یا حکم دادگاه (تهاتـر قضائی) ساقط می‌شوند.

در فقه از تهاتـر به مقاصه یا تقاص تعبیر شده است.

مبنای تهاتر چیست و چند دسته است؟

اصلی‌ترین مبنای تهاتـر، خرد و عقل انسانی است که هرگاه دو دین با هم دیگر بودند، تحت شرائطی ساقط شوند، بدون این که هر کدام پرداخت گردد.

مثلاً اگر کسی مبلغی به دیگری بدهکار باشد و از طرفی همان مقدار از او طلب کار باشد، این دو دین تحت شرائطی که خواهد آمد، ساقط می‌شوند بدون این که نیاز به پرداخت باشد. در حقیقت تهاتر یک نوع ایفای تعهد است.

تهاتـر را حقوق دانان بر سه قسم تقسیم کرده‌اند:

تهاتر قهری

منظور از تهاتـر قهری یا قانونی، این است که به حکم قانون است و ارادۀ طرفین در آن دخالت ندارد همان طوری که ماده 295 قانون مدنی، می‌گوید: تهاتر قهری است و بدون اینکه طرفین تراضی نمایند، حاصل می‌شود.

تهاتر قراردادی

در صورتی که هر دو دین شرائط تهاتـر قهری را نداشته باشند، در این صورت طرفین می‌توانند با توافق تهاتـر نمایند. مثلاً هر دو دین از یک جنس نباشند یا از جهت زمان و مکان تفاوت داشته باشند، با هم به طور قهری تهاتر نمی‌شوند.

تهاتـر قضائی

تهاتـری که حصول آن با رأی قضائی امکان دارد و اثبات می‌گردد. در مواردی که در اصل دین یا میزان آن و یا در وجود شرائط حصول تهاتـر اختلاف باشد، دادگاه پس از احراز شرائط، تهاتـر را اعلام مینماید.

تهاتر
تهاتر

تهاتر قهری چه شرایطی دارد؟

  1. دو شخص در برابر یکدیگر هم طلب کار و هم بدهکار باشند.
  2. موضوع دو دین کلی باشد مثل پول و گندم. بنابر این اگر کسی به دیگری یک میلیون بدهکار باشد و در مقابل از او یک تخته فرش طلب کار باشد، نمیتوان به تهاتـر استناد کرد.
  3. موضوع دو دین از یک جنس باشد مثلاً هر دو گندم یا هر دو پول باشد و گرنه تهاتـر انجام نمی‌گیرد.
  4. زمان تأدیه و پرداخت دو دین یکی باشد، و اگر یکی مدت‌دار باشد، و دیگری بدون مدت نمی‌توان به تهاتـر استناد کرد.
  5. مکان تأدیه دو دین یکی باشد، بنابر این اگر یکی در تهران و دیگری در شمال باشد، نمی‌توان به تهاتـر استناد کرد.
  6. هر دو دین آزاد باشد، و اگر یکی از دیون، به نفع شخص دیگری قبلاً بازداشت شده در این مورد نمی‌توان به استناد تهاتـر و سقوط آن دین به دیگری ضرر زد.
  7. دعوی هر دو دین قابل استماع باشد، بنابر این اگر یکی مشمول مرور زمان شده، نمی‌تواند به استناد تهاتـر از پرداخت امتناع کند.

تهاتر قهری چه اثراتی دارد؟

سقوط دو دین و تضمینات آن از آثار تهاتر قهری است بدین گونه که پس از تهاتـر ذمۀ هر دو مدیون بریء می‌شود.

مهم ترین فوائد تهاتر چیست؟

در این جا به سه فائده از فوائد تهاتـر اشاره می شود:

  1. تهاتـر در حکم تأدیه دین است.
  2. تهاتـر مانع پرداخت مکرر دیون و صرف وقت و هزینۀ ایفای تعهدات متقابل است.
  3. در تهاتـر امنیت بیشتری برای رسیدن هر کدام از طرفین به طلب خود وجود دارد.

تهاتر در حالت کلی نکات دیگری را نیز دارا است که امروزه خیلی مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

میانگین امتیازات ۴ از ۵
از مجموع ۱۰ رای

‫3 دیدگاه ها

  1. الان یاسا چه ربطی به مقاله شما دارد که تایید و منتشر میکنید.
    خودشون اذعان دارند که در روند تکامل انسانی در گل مانده اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا