ضرب وجرح و مجازات آن در قانون مجازات اسلامی چگونه است؟

  • توسط تحریریه گروه وکلای یاسا
  • ۱ سال قبل
  • ۴۷
ضرب و جرح

«ضرب» به صدماتی گفته می‌شود که بدون شکستگی یا خونریزی بر اعضای بدن وارد می‌شود و آثاری مانند کوفتگی، سرخی، کبودی، سیاه شدن و پیچ خوردن ایجاد می‌کند. «جرح» نیز به صدماتی گفته می‌شود که به از‌هم‌گسیختگی بافت‌های بدن منتهی شود. جرح اغلب با خونریزی همراه است، مانند خراشیدگی یا پارگی پوست یا شکستن استخوان و نقص یا قطع عضو. در قانون، برای ضرب وجرح مجازات‌هایی تعیین شده است که به بررسی آن می‌پردازیم.

ضربات منتهی به جراحت

ضرب وجرح جرایمی بسیار شایع هستند و تعداد زیادی از پرونده‌های قضایی را به خود اختصاص داده‌اند. «ضرب و شتم» اصطلاح رایجی است که مردم برای این جرم استفاده می‌کنند، اما باید توجه داشت که «شتم» به معنی «دشنام دادن» است و ذیل جرایمی مثل توهین یا قذف قرار می‌گیرد. بنابراین، اصطلاح صحیح «ضرب و جرح» است، نه «ضرب و شتم».

همان‌طور که گفته شد «جرح» به صدماتی گفته می‌شود که به از‌هم‌گسیختگی بافت‌های بدن بینجامد. خراشیدگی یا پارگی پوست یا شکستن استخوان و نقص یا قطع عضو از مصادیق جرح است. این جرم را باید در گروه «جنایات بر اعضا» دسته‌بندی کرد. «جنایت بر عضو» عبارت است از هر آسیب کمتر از قتل، مانند قطع عضو، جرح و صدمه‌های وارد بر منافع. جنایت بر عضو اگر به صورت عمدی باشد، در صورت تقاضای قربانی جرم یا ولیّ او و وجود سایر شرایط مقرر در قانون، موجب قصاص می‌شود و در غیر این صورت، مطابق قانون، دیه و تعزیر را به دنبال خواهد داشت. بنابراین، جرم جرح موجب یکی از مجازات‌های قصاص، دیه و تعزیر خواهد شد. البته گاهی این جرم هم با دیه مجازات می‌شود و هم با تعزیر.

شرایط قصاص

برای اینکه جرح موجب قصاص شود، باید «شرایط عمومی قصاص» و «شرایط اختصاصی قصاص عضو» وجود داشته باشد. شرایط عمومی قصاص در مواد ۳۰۱ به بعد قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ بیان شده است. البته در صورتی حکم به قصاص داده می‌شود که مرتکب جرح، پدر یا از اجداد پدری قربانی جرم نباشد و مجنیٌ‌علیه هم عاقل و در دین با مرتکب مساوی باشد. علاوه بر این، برای محکوم شدن به مجازات قصاص، مرتکب باید عمد داشته باشد. شرایط جنایت عمدی در ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی بیان شده است.

شرایط اختصاصی قصاص عضو نیز چنین‌اند:

  • محل عضو مورد قصاص با مورد جنایت یکی باشد؛
  • قصاص با مقدار جنایت مساوی باشد؛
  • خوف تلف مرتکب یا صدمه بر عضو دیگر نباشد؛
  • قصاص عضو سالم در مقابل عضو ناسالم نباشد؛
  • قصاص عضو اصلی در مقابل عضو غیراصلی نباشد؛
  • و قصاص عضو کامل در مقابل عضو ناقص نباشد.

ضرب وجرح

در صورتی که هر یک از شرایط عمومی و اختصاصی قصاص وجود نداشته باشد، مرتکب جرم به پرداخت دیه محکوم خواهد شد. بنابراین، در جنایت غیرعمدی بر اعضا و جنایت عمدی که قصاص ندارد یا قصاص در آن ممکن نیست یا بر دیه مصالحه شده است، دیه پرداخت می‌شود. مواد ۵۵۸ به بعد قانون مجازات اسلامی قواعد عمومی دیه اعضا را بیان کرده است.

این مطلب را از دست ندهید:  رابطه ی نامشروع زن و مرد چگونه است و چه قوانینی دارد؟

ضربات بدون جراحت

«ضرب» در واقع صدماتی است که بدون شکستگی یا خونریزی بر اعضای بدن وارد شود و آثاری مانند کوفتگی، سرخی، کبودی، سیاه شدن و پیچ خوردن ایجاد کند. در قانون، برای هریک از این موارد دیه‌ای مقرر شده است که ضارب باید آن را به فرد مضروب پرداخت کند. دیه صدماتی که موجب تغییر رنگ پوست می شود، در قانون مجازات اسلامی به شرح ذیل است:

  • سیاه شدن پوست صورت، شش‌هزارم؛
  • کبودشدن آن، سه‌هزارم؛
  • و سرخ شدن آن، یک‌ونیم‌هزارم دیه کامل
  • تغییر رنگ پوست سایر اعضا، حسب مورد، نصف مقادیر مذکور در فوق.

در این حکم، بین اینکه عضو دارای دیه تعیین‌شده باشد یا نباشد، فرقی نیست. همچنین بین تغییر رنگ تمام یا قسمتی از عضو و نیز بقا یا زوال اثر آن فرقی وجود ندارد. صدمه‌ای که موجب تورم بدن، سر یا صورت شود «اَرش» دارد و چنانچه علاوه بر تورم، موجب تغییر رنگ پوست نیز بشود، حسب مورد، دیه و ارش تغییر رنگ به آن افزوده می‌شود. منظور از ارش، مقدار مالی است که به عنوان جبران خسارت مالی یا بدنی پرداخت می‌شود و در قانون برای آن اندازه‌ای مشخص نشده است.

مجازات تعزیری ضرب وجرح

هر کس عمدا به دیگری جرح یا ضربی وارد آورد که موجب نقصان یا شکستن یا از کار افتادن عضوی از اعضا یا منتهی به مرض دائمی یا فقدان یا نقص یکی از حواس یا منافع یا زوال عقل مجنی‌علیه شود، در مواردی که قصاص امکان نداشته باشد، چنانچه اقدام وی موجب اخلال در نظم، صیانت و امنیت جامعه یا بیم تجری مرتکب یا دیگران باشد، به ۲ تا ۵ سال حبس محکوم خواهد شد و در صورت درخواست مجنی‌علیه، مرتکب به پرداخت دیه نیز محکوم می‌شود. بنابراین، یکی از فرض‌هایی که مرتکب ضرب وجرح علاوه بر دیه به تعزیر نیز محکوم می‌شود، وقتی است که به تشخیص قاضی، اقدام او نظم و امنیت جامعه را مختل کرده باشد.

در مواردی دیگر نیز ممکن است علاوه بر دیه، مرتکب ضرب وجرح به تعزیر نیز محکوم شود. یکی از این موارد وقتی است که جرح وارده منتهی به ضایعات فوق نشود، اما آلت جرح اسلحه یا چاقو و امثال آن باشد. در این صورت، مرتکب به ۳ ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد. علاوه بر این، هرگاه عده‌ای با یکدیگر منازعه کنند، در صورتی که این نزاع دسته‌جمعی منتهی به ضرب وجرح شود، هر یک از شرکت‌کنندگان در نزاع، حسب مورد، به حبس از ۳ ماه تا یک سال محکوم می‌شوند.

امید عبدالهیان

  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

یاسا همان قانون است.

۴۷ نظر

  1. عدالت کامل در دادگاه انقلاب بوشهراجرامیشود حکمی که بایداجرابشه هیچ تاغیریا انفاقی درش نیست باشاکی ومتهم به شکل مساوی برخوردمیشه.درودبرشرفشون

    • به نظرم پول حرف اولو میزنه توی این کشور دیده شده طرف کلی کتک خورده بازم متهم حساب شده چون طرف مقابلش قاضیو خریده هم زده هم زندان کرده

  2. سلام … دیدگاه ندارم ولی ممنون هستم از اطلاعاتی ک در اختیار ما میگذارید …

  3. اگر دزدی بدون حضور صاحبخانه وارد خانه ای شود ولی صدمه ببیند، مثلا دستش بشکند، آیا با شکایت از صاحب خانه میتواند خسارت بگیرد؟

    • در صورتیکه صاحب خانه مرتکب تقصیر شده باشد و دزد آنرا اثبات کند بله میتواند دیه بگیرد.

  4. سلام.چند وقته پیش در یک دعوای خانوادگی بنده و دونفر دیگهراز اقوام که آمدیم چند نفر رو جدا کنیم دعوا نکنند .حالا از ما شکایت کردن .برای ما دیه بریدن .بنده چطوری ثابت کنم بی تقصیرم

  5. سلام در صورتی که پزشک قانونی ضرب زن رو تایید کرده باشه و زن شاهدی نداشته باشه آیا باز هم مرد مجازات خواهد شد؟

    • باید ثابت شود که توسط فرد مشخصی انجام شده است.

    • سلام من با باجناقم دعوا کردم و بدون اینکه من ببینمش از پشت به من ضربه زده و دچار شکستگی سر شدم او هم ادعا میکنه دماغم شکسته ایا دیه به فرد مهاجم تعلق میگیرد ؟

  6. ایا فرزندی پدرش را چاقو بزند واز ناحییه گردن وبه ریه اصابت کند جرمش چیست؟اگر پدر رضایت دهد قانون مجرم را رها میکند؟یا قانون به مجرم که چاقو زده گذشت نمیکند

  7. سلام اگر توی دادگاه کیفری ۲به ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو محکوم شده باشن و با حکم ده ماه حبس تعزیری و دیه.چ دفاعی میتونن تو تجدید نظر انجام بدن؟رو چ چیزایی میتونن مانور بدن؟

  8. سلام من دی ماه۹۶طلاق گرفتم ودراردیبهشت۹۸همسر سابقم تقاضای اشتی کرد ومن گفتم نمیخوام اشتی کنم او با چاقو توی خیابون بهم حمله کرد و۷ضربه چاقو به شانه وگردنم وزیر صورت وکتف پشتم ودستم زد .میخواستم شکایت کنم تهدید کرد دوباره میام بیرون از زندان انتقام میگیرم من از ترسم شکایت نکردم ولی هنوز به تهدیدات خودش ادامه میده .لطفا راهنماییم کنیدمن چه کاری باید انجام بدم.

    • در صورت هرگونه تهدید میتوانید از طریق دادسرا علیه ایشان شکایت کیفری کنید.

      • سلام اگه داخل ساختمان بین دوتا خانواده که همسایه هستن دعوا شود و زن مرد غریبه رو هل داده بشه یا انداخته باشه رو زمین فردی دیگر از خانواده با عصبانیت در را بشکوند و زن عمداً به صورت خودش ضربه بزنه در صورتی که فرد مقابل چنین کار نکرده و خانواده اش شاهد چنین چیزی نبوده است و زن عمداً چنین بلایی سر خودش اورده چطور می شه ؟ و چگونه حکم داده می شه و پزشک قانونی متوجه نمی شه که این ضرب از جانب خودش بود یا نه و این که تو دادگاه شکایت اش بررسی می شه یا نه ممنون می شم توضیح بدهین

        • باید با شهادت شهود و همسایگان اثبات کرد.

        • سلام بنده حدودا یکسال پیش توسط سه نفر که از طرف خانواده همسرم اجیر شده بودن مورد ضرب و جرح قرار گرفتم و بنده رو تهدید کردن در صورت شکایت به خانواده من اسیب میزنن بعد از یکسال من یکی از طرفین که مجددا از طرف خانواده همسرسابقم برای ضرب وجرح باجناقم اجیر شده بود رو شناختم ایا میتونم شکایت کنم من به بیمارستان مرراجعه کردم و به پلیس صد ده نیز گزارش دادم بعد میتونم از خانواده همسر سایقم شکایت کنم چون باز منو تهدید میکنن که شکایت نکن و چه مجازاتی در انتطار کسی که ادم اجبر کرده و ضارب هستش ممنون میشم

          • در صورتیکه اثبات شود مجازات حبس خواهد داشت.

    • سلام.من و دوستم سال ۹۵بایه اقایی دعوامون شد.۱۰ نفر به دو نفر شدیم.من با باتومی ک از دست اونا گرفته بودم زدم تو سر اون شخص و ایشونم رفت شکایت کرد.دوستمم شکایت کرد.جلسه اول بازپرس برای من قرار وثیقه صادر کرد و متاسفانه از بی اطلاعی خانوادم ک حتما باید فیش حقوقی باشه من سه روز به زندان رفتم.بعد اون شخص و دوست من رضایت دادن به همدیگه و قاضی قرار توقیف تقیب داد.الان میخوام بدونم برای من سوسابقه شده و نمیتونم تو ادارات یا شرکت ها استخدام بشم؟

  9. سلام خسته نباشی بنده دو ماه پیش با دونفر درگیر شدم پزشک قانونی هم رفتم الان تو دادگاهیم ایا علاوه بر دیه زندانی هم دارد یا ن ممنون میشم همراهیم کنید با تشکر

  10. سلام پسری به همیشه به همسرم فوهش می داد و به ماشین ما سنگ می زد و خودش می انداخت جلوی ماشین و فوهش ناموسی می داد و همسرم عصبی شد و پسر رو برداشت تا به مادر ش بدهد و بگوید که پسرت را تربیت کن ولی پدر آن پسر بچه آمد و همسرم را زد و بچه از دستش افتاد …..پدر پسر بچه به جرم ضرب و جرح پسر ش و خودش از ما شکایت کرده چه حکمی دارد اگر اثبات کند؟وحکمش سوع پیشینه محسوب می شود ؟

  11. سلام
    اگر یه نزاع دسته جمعی باشه که من شروع کننده باشم اما پای من چاقو خورده باشه – دو طرف رضایت بدیم – حکم عمومیه من که شروع کننده بودم تو خیابون چیه؟ ( اگر زندان هست میشه تعلیقی باشه یا خرید؟ – پارتیه اونا خیلی قویه – نمیخوام یه روزم زندان برم )

    • باید پرونده شما مطالعه شود و با توجه به شرایط شما امکان تعلیق شاید وجود داشته باشد.

  12. در تاریخ ۹۷/۱۰/۳۰براثر برخورد شخصی باهل دادن به من برخورد کرد وباعث شکستگی استخوان مفصل به لگن شده ودرآن مدت من مراجعه برای اقامه دعوی میسر نبوده بخاطر مداوا آیا امکان دارد که به شکایت اینجانب رسیدگی شود

  13. مثلا چند نفر بهم حمله کنن و الکی منو بزنن بعد من با چاقوی خودشون یکیشون رو بزنم مجرم شناخته میشم؟

  14. معلم هستم، چند وقت قبل به صورت دانش آموزی بخاطر اهانت چند سیلی زدم که قرمز شد و یکی دو قطره خون هم از قسمت داخلی لبش اومد. اونا به پزشک قانونی رفتند و شکایت هم کردند، البته من نمیدونم پزشک قانونی چه نظری داده ولی میخواستم بدونم آیا دیه ای در نظر گرفته میشه؟ حکمم چی میتونه باشه؟

  15. مثلا کسی یک کله یک نفر را بشکند انوقت پولش را نداشته باشد دیه او رو بدهد چه مدت باید در زندان باشد؟؟؟؟

    • در صورتیکه پرداخت نکنند میتوانید ایشان را جلب کنید و تا زمان عدم پرداخت در حبس خواهد ماند.

  16. سلام
    یک آقای معتادی اقدام کرد بنده رو خفه کنه
    اما جون نداشت نتونست!
    فیلمش موجوده
    چی میشه جرم این آقا؟

    • عنوان مجرمانه توسط قاضی دادگاه تعیین میشود ولی میتوانید شکایت کیفری کنید.

  17. من میخوام از یکی از اعضای خانوادم بخاطر ضرب و جرح شکایت کنم و خواهر کوچکم هم شاهد قضیه بوده! ولی نمیدونم دقیقا باید چکار کنم و آیا اینکه شاهد دختر زیر سن قانونیه فایده ای داره یا نه!؟ میشه راهنماییم کنید؟

    • به علم قاضی کمک خواهد کرد و شهادت ایشان شنیده خواهد شد. لذا باید با پلیس تماس بگیرید تا صورت جلسه تنظیم شود.

  18. سلام مرسی بابت اطلاعات بسیار عالیتون.
    سه نفر که صورتشون رو پوشونده بودن شب به من حمله کردن با تیز بر مورد جرح قرار گرفتم سوال من اینه من که صورتشون رو ندیدم اما میدونم از طرف چه کسی اجیر شدن چجوری میتونم ثابت کنم

  19. سلام خسته نباشید اگه کسی در دادگاه یک نفر رو بزنه ولی حتی هیچ اثر از کبودی نباشه میشه زندانی رو با پرداخت دیه آزاد کرد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره حقوقی با بهترین وکلای ایران ۸۷۱۳۲ - ۰۲۱درخواست مشاوره