• صفحه خانگی
  • <
  • قوانین
  • <
  • آزادی مشروط و شرح اعطای آزادی مشروط در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی جدید

آزادی مشروط و شرح اعطای آزادی مشروط در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی جدید

آزادی مشروط

سابقه آزادی مشروط در کشور ما به «‌قانون‌ راجع به‌ وادارنمودن ‌محبوسین‌ غیرسیاسی به‌کار» مصوب ۱۲/۱۲/۱۳۱۴ و «قانون تعلیق مجازات زندانیان» مصوب ۱۴/۱۰/۱۳۳۱ برمی‌گردد. پس از آن «قانون راجع به آزادی مشروط زندانیان» مصوب ۲۳/۱۲/۱۳۳۷ از تصویب مجلس گذشت که این قانون اساس کار قانونگذاران بعدی در مبحث آزادی مشروط قرار گرفت. سپس «قانون راجع به مجازات اسلامی» مصوب ۲۱/۷/۱۳۶۱ در ماده ۳۹ به همراه پنج تبصره به این بحث اشاره کرد. در سال ۱۳۷۰ قانونگذار با اصلاح قوانین سابق در ذیل مواد ۳۸ تا ۴۰ به آزادی مشروط زندانیان پرداخت. سرانجام با تصویب قانون مجازات اسلامی جدید مصوب ۱/۲/۱۳۹۲ قانونگذار آخرین اراده خویش را در خصوص آزادی در ذیل مواد ۵۸ تا ۶۳ بیان کرد.

شرط‌های اعطای آزادی مشروط در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی جدید از این قرار است

آزادی مشروط

  1. گذراندن بخشی از مجازات زندان؛ اعطای آزادی در قانون جدید منوط به این شرط است که محکومان به حبس بیش از ۱۰ سال نصف و دیگر محکومان یک‌سوم مدت مجازات حبس را گذرانده باشند. ملاک احتساب در این موارد مدت زمانی است که در حکم دادگاه قید شده و به اجرا درآمده است. قانون مجازات اسلامی سابق و جدید در مورد آزادی مشروط محکومان به حبس‌های موبد حکمی بیان نکرده است، اما در تبصره ۱ ماده واحده قانون راجع به آزادی زندانیان، محکومان به حبس دائم پس از گذراندن ۱۲ سال از مدت حبس می‌توانند از آزادی استفاده کنند و به‌نظر می‌رسد با توجه به نسخ نشدن صریح و اینکه آن قسمت از قانون مذکور که با قانون مجازات اسلامی مغایرت ندارد همچنان معتبر و قابل استناد و با اصول حقوقی نیز سازگارتر است؛ هرچند اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریات متعددی بیان کرده است که در حبس ابد آزادی متصور نیست و در ظاهر نویسندگان قانون نیز بر این نظر بوده‌اند.
  2. حسن اخلاق و رفتار؛ قانونگذار از میان محکومان به حبس کسانی را شایسته آزادی شناخته است که در مدت اجرای مجازات به طور مستمر از خود حسن اخلاق و رفتار نشان داده باشند. (بند الف ماده ۵۸)
  3. اطمینان از عدم ارتکاب جرم؛ دادگاه باید از اوضاع و احوال دریابد زندانی پس از آزادی دیگر مرتکب جرم نخواهد شد. (بند ب ماده ۵۸)
  4. جبران ضرر متضرر از جرم؛ ضرر و زیان مدعی خصوصی از مصادیق الزام‌های مالی است که بزهکار مکلف است ترتیبی برای پرداخت آن بدهد، اما جزای نقدی قابل مصالحه نیست، اما اگر محکوم‌علیه معسر شناخته شود امکان استفاده از آزادی مشروط برای او وجود دارد.
  5. استفاده نکردن از آزادی مشروط؛ نداشتن سابقه محکومیت کیفری به مجازات حبس برای استفاده از آزادی مشروط، شرط نیست و کافی است که محکوم‌علیه تا به حال از آزادی مشروط استفاده نکرده باشد هرچند که چندین بار به مجازات حبس محکوم شده باشد. (بند ت ماده ۵۸) درحالی‌که در قانون سابق مجازات اسلامی و همچنین قانون راجع به آزادی زندانیان، محکوم‌علیه نباید پیش از آن به حبس محکوم می‌بود.
  6. تایید دارا بودن شرایط آزادی مشروط توسط قاضی اجرای احکام؛ قاضی اجرای احکام باید مواعد مقرر و وضعیت زندانی را درباره تحقق شرایط مورد اشاره در ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی بررسی و در صورت احراز و تایید آن، پیشنهاد آزادی مشروط را به دادگاه تقدیم کند.
این مطلب را از دست ندهید:  اقسام وصیت نامه - محرز نمودن اصالت وصیت نامه چگونه است؟

آزادی مشروط

صدور آزادی مشروط منوط به پیشنهاد دادستان یا قاضی اجرای احکام و موافقت دادگاه صادرکننده حکم محکومیت است و پیش از آن شورای طبقه‌بندی زندانیان که رییس زندان نیز عضوی از آن است (دبیر شورا) درباره شایستگی محکوم‌علیه نظر خود را بیان می‌کند. پس از آنکه حسن اخلاق و رفتار زندانی در مدت اجرای حبس به تایید رییس زندان رسید، نام او را در شمار محکومان واجد شرایط آزادی مشروط به قاضی اجرای احکام پیشنهاد می‌کند. قاضی اجرای احکام پس از بررسی و احراز شرایط مورد اشاره، پیشنهاد آزادی مشروط را به دادگاه تقدیم می‌کند. دادگاه مختار است که تقاضای آزادی مشروط را قبول یا رد کند و به این حکم دادگاه هیچ اعتراضی وارد نیست، زیرا آزادی مشروط حقی نیست که دادگاه مکلف به اعطای آن باشد، اما رد آن، مانع از تقاضای مجدد نیست. بر اساس ماده ۱۲ «دستورالعمل ساماندهی زندانیان و کاهش جمعیت کیفری زندان‌ها» مصوب ۲۹/۲/۱۳۹۲، بررسی درخواست آزادی مشروط در دادسرا و دادگاه با قید فوریت و خارج از نوبت به عمل خواهد آمد.

اصلاحات و نوآوری‌های آزادی مشروط در قانون جدید

  • حذف قید «بار اول» و اضافه شدن شرط استفاده نکردن از آزادی مشروط.
  • اصلاح عبارت مطلق «مجازات حبس» به عبارت «حبس تعزیری».
  • تفکیک بین محکومیت‌های حبس بیش از ۱۰ سال و کمتر از آن برای استفاده از آزادی

آزادی مشروط

  • تغییر عبارت «دادگاه صادرکننده دادنامه محکومیت قطعی» به «دادگاه صادرکننده حکم».
  • اضافه شدن کلمه «[حسن] رفتار» پس از عبارت «حسن اخلاق» در بند «الف» ماده ۵۸ قانون جدید.
  • تغییر مقام پیشنهاد‌دهنده آزادی مشروط در قانون جدید که دادستان و قاضی اجرای احکام است، برخلاف قانون سابق که سازمان زندان‌ها پیشنهاد‌دهنده و دادستان یا دادیار ناظر تایید‌کننده آن بودند.
  • گزارش رئیس زندان در صورت وجود شرایط آزادی مشروط.
  • تایید دارا بودن شرایط آزادی مشروط توسط قاضی اجرای احکام.
  • تفهیم ضمانت اجرای تبعیت نکردن از دستورهای دادگاه در مدت آزادی  یا ارتکاب جرم جدید.
  • افزایش یک تا دو سال به آزادی برای بار اول در صورت تبعیت نکردن از دستورات دادگاه بدون عذرموجه.
  • موارد لغو آزادی در الف- ارتکاب یکی از جرایم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت. ب- تکرار تبعیت نکردن از دستورهای دادگاه در مدت آزادی مشروط بدون عذرموجه.

امید توکلی‌کیار

  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

همکاری با گروه وکلای یاسا، تجربه ای زیبا در زمینه تحقق عدالت در هر ابعادی برای من بوده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره حقوقی رایگانثبت پرسش سوال