«حق فنی»؛ این عنوانی است که بیشتر داروخانه‌ها هنگام محاسبه هزینه نسخه شما آن را به مجموع قیمت داروها جمع می‌زنند و از شما می‌گیرند. حق فنی در داروخانه‌ها که ظاهرا جای خود را به اندازه کافی محکم کرده، یک نام دیگر دارد و با اسم «تعرفه خدمات دارویی» شناخته می‌شود تا غیرقانونی نباشد و پزشکان داروساز و داروخانه‌دارها هم با وجود همه انتقاد‌ها از آن دفاع می‌کنند.

این تعرفه در سال ۱۳۶۵ ابداع شد. در شرایط جنگی که دولت بعنوان دارنده اغلب کارخانجات دارو با توجه به نرخ بیکاری بسیار بالا و شرایط وخیم جنگ قیمت داروها را برای سالها ثابت نگه داشته بود جهت تأمین هزینه‌های داروخانه این مبلغ را وضع کرد. این مبلغ از ۵ تومان در سال ۱۳۶۵ آغاز گردید و در سال ۱۳۹۳ به ۱۶۰۰ تومان برای هر نسخه در روز و ۱۹۰۰ تومان برای هر نسخه در شب، رسید این مبلغ در سال ۹۴ ، دوهزار تومان برای بخش خصوصی لحاظ شده است و بخش دولتی هم مجاز است ” تعرفه خدمات دارویی” یا اگر بخواهیم با عنوان قدیمش بگوییم تعرفه حق فنی‌ای حدود ۸۸۰ تومان دریافت کند.

شاید این را ندانید که در داروخانه‌ها حتی اگر نسخه نداشته باشید، مبلغی که نسبتی از داروی مورد نظر شماست، به آن OTC می‌گویند و معمولا نزدیک ۸۰۰ تومان است از شما گرفته می شود. داروسازها می‌گویند چون سود کمی دارند، باید حق فنی بگیرند.از طرفی این پول را حق خودشان در ازای مشاوره‌هایی که هنگام تحویل دارو می‌دهند، می‌دانند.

با وجود منع قانونی، داروسازان می‌گویند حق فنی، حق آنهاست و باید گرفته شود.آنها معتقد هستند که اگر جز این باشد داروخانه‌ها قادر به ادامه حیات نیستند و ورشکسته می‌شوند و اینکه می‌گویند :«ما به مردم مشاوره دارویی هم می‌دهیم پس حق فنی برای داروخانه‌ها باید گرفته شود.» البته در خوش‌بینانه‌ترین حالت این مشاوره‌ها معمولا به اینکه یک شربت را هر چند ساعت یک‌بار باید بخوریم و چه دارویی را با چه دارویی مصرف نکنیم محدود می‌شود.

همه این توضیحات در حالی است که مردم می‌گویند در برخی از داروخانه‌ها این مشاوره‌ها به مردم داده نمی‌شود و تنها به تحویل دارو به بیمار بسنده می‌شود و حتی گاه مسئول فنی‌ای در داروخانه وجود ندارد که مشاوره‌ای انجام شود. حرف مردم این است که در بسیاری از موارد مشاوره‌ای توسط داروسازان انجام نمی‌شود و یا مشاوره را نه داروساز که تکنسینی که در داروخانه است، به بیمار می‌دهد.

در یک داروخانه بیماری که برای پیچیدن نسخه مراجعه کرده، می‌گوید:

«خیلی وقت‌ها مسئول فنی حضور ندارد، وقتی هم هستند به اندازه کافی جواب نمی‌دهند؛ ضمن اینکه یک نسخه ساده با ۲شربت و قرص نیاز به مشاوره ندارد.»

دکتر حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی هم می‌گوید:«حق فنی وقتی معنا پیدا می‌کند که مسئولان فنی داروخانه‌ها در داروخانه هم حضور فعال داشته باشند و هم بابت نسخه‌هایی که بیماران به آنها می‌دهند توضیحات کامل را به مردم بدهند. اگر مردم به داروخانه‌ای مراجعه کنند که دکتر داروساز نباشد ومشاوره‌های لازم دارویی از قبیل مداخلات دارویی به مردم ارائه نشود، حق فنی نباید پرداخت شود. به‌نظر من، نظارت‌ها باید در این مورد افزایش یابد.اگر نظارت‌ها بیشتر شود مشکلات تا حدی برطرف خواهد شد.»

حق فنی در غیاب مسئول فنی داروخانه

حق فنی اگر چه برای داروخانه‌دار‌ها اسمی آشناست و از آن به شدت دفاع می‌کنند اما از نظر قانون دیگر چنین عنوانی وجود ندارد. با رأی دیوان عدالت اداری به غیرقانونی بودن دریافت این پول، نام آن به «تعرفه خدمات دارویی» تغییر کرد و راه دیگری برای گرفتن این مبلغ از مردم باز شد. موافقان دریافت این پول استدلال می‌کنند که باید این مبلغ را دریافت کنند چون اولا خرید دارو مثل خرید از سوپر مارکت نیست و دیگر اینکه بابت دارو‌ها به بیماران مشاوره می‌دهند. مشکل مردم اما این است که اولا مسئول فنی همیشه در داروخانه‌ها حضور ندارد و دیگر اینکه اصولا دریافت یک نسخه ساده که شامل شربت سرماخوردگی و قرص استامینوفن می‌شود نیازی به مشاوره ندارد.

یک عضو کمیسیون بهداشت مجلس معتقد است داروخانه‌ها زمانی می‌توانند از مردم حق فنی دریافت کنند که ۳ضلع مثلث پزشک، بیمار(مراجعه‌کننده نسخه به دست) و پزشک داروساز (مسئول فنی)‌ همه باهم در یک مسیر باشند، به این معنی که زمانی که نسخه‌ای به داروخانه برده می‌شود پزشک داروساز هم حضور داشته باشد و درصورتی که تشخیص داد داروی تجویز شده ممکن است مشکلاتی را برای بیمار به‌دنبال داشته باشد با پزشک مربوطه مشورت کرده و در نهایت پس از تأیید پزشک معالج و دکتر داروساز بیمار دارو را تحویل بگیرد.

عبدالرحمان رستمیان با تأکید بر اینکه نبود ارتباط بین پزشک معالج و دکتر داروساز و در نهایت بیمار، مشکلی است که باید نهادهای نظارتی وزارت بهداشت به آن رسیدگی کنند، می‌گوید:آنچه روشن است اینکه در غیاب پزشکان داروساز در داروخانه‌ها حق فنی به ناحق از مراجعه‌کنندگان دریافت نشود. حتی در مواردی هم که پزشک داروساز در داروخانه حضور دارد، معمولا توضیحی به بیمار درخصوص نحوه استفاده از داروهایی که ممکن‌است تداخل دارویی با دیگر داروها داشته باشند، داده نمی‌شود. این درحالی‌که در کشورهایی که از نظر بهداشت و درمان وضعیت مناسبی دارند موضوع آموزش به بیمار درخصوص نحوه استفاده از دارو جدی گرفته شده است.به گفته رستمیان، معمولا مردم در غیاب مسئول فنی داروخانه‌ها با مراجعه به بروشورهای داخل داروخانه از تداخلات و عوارض مصرف دارو آگاه می‌شوند.

رسول خضری دیگر عضو کمیسیون بهداشت مجلس نیز در این‌باره می‌گوید:‌ اگر چه وزارت بهداشت به داروخانه‌ها این حق را داده که در قبال حضور پزشک داروساز در داروخانه و انجام مشاوره دارویی به مراجعه‌کنندگان حق فنی یا همان تعرفه خدمات دارویی را دریافت کنند اما زمانی که مسئول فنی در داروخانه حضور ندارد گرفتن حق فنی نیز جایگاهی ندارد و این حق خودبه‌خود ملغی می‌شود. به گفته وی داروخانه‌هایی که مسئول فنی در آنها حضور ندارند موظف هستند که این موضوع را با درج در تابلو به اطلاع مراجعه‌کنندگان برسانند و حق فنی نیز دریافت نکنند، چه اینکه معدود داروخانه‌هایی در تهران این اقدام را انجام داده و در قبال ارائه دارو به مراجعه‌کنندگان هیچ پولی دریافت نمی‌کنند. به گفته خضری، گرفتن حق فنی بدون حضور مسئول فنی از نظر قانونی و شرعی نیز مشکل دارد و باید دستگاه‌های نظارتی وزارت بهداشت این موضوع را به دقت رصد کنند.

دیدگاه مخالف

سیامک مره صدق، عضو کمیسیون بهداشت مجلس اما اگر چه با حذف حق فنی مخالف است اما بر ضرورت حضور مسئول فنی تأکید دارد.او با اشاره به اینکه پزشک داروساز باید چند دقیقه را صرف توضیح به بیمار درباره تداخلات دارویی و… کند می‌گوید: معتقدم پزشک داروساز باید به بیمار درخصوص عوارض و تداخلات دارو توضیح دهد اما این نکته را هم نباید فراموش کرد که گرفتن حق فنی به غیر از بهای داروست.

به گفته وی اشکالی که در سیستم درمانی کشور ما وجود دارد این است که پزشکان معمولا نسخه‌هایی با تعداد داروی زیاد می‌نویسند که این موضوع حتما مداخله دارویی ایجاد می‌کند. این نماینده مجلس می‌گوید: «الان در خیلی از کشورهای دنیا در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی شغلی ایجاد شده به‌عنوان داروساز بیمارستانی که این فرد وظیفه دارد در ویزیت روزانه بیماران در کنار پزشک حضور داشته باشد و درخصوص میزان دوز داروی تجویز شده به بیمار با پزشک همفکری کند؛ ضمن اینکه به تیم پزشکی درخصوص عوارض جانبی و احتیاطات دارویی مشاوره می‌دهد تا روند بهبود بیمار زودتر طی شود که در این صورت جلوی مصرف زیاد از حد دارو هم گرفته می‌شود.»

مره‌صدق تأکید می‌کند: ‌این کار اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت بار مالی برای دولت در پی داشته باشد اما در درازمدت هم میزان مصرف بی‌رویه دارو کم می‌شود و هم داروهای غیرضروری برای بیمار تجویز نمی‌شود. به گفته او اگر مسئول فنی هم در داروخانه‌ها حضور داشته باشد همین وظیفه را به‌عهده دارد و باید درباره نحوه مصرف و عوارض دارو توضیحاتی را ارائه دهد اما نباید فراموش کرد که ممکن است عوارض داروهایی که در نسخه تجویز شده روی همه یکسان نباشد و ممکن است فرد غیراز این داروها، داروهای دیگری را هم مصرف کند که پزشک داروساز از وجود آنها بی‌اطلاع است.

او با اشاره به اینکه با حذف حق فنی از داروخانه‌ها مخالف است، می‌گوید: «به‌نظر من با این کار بار مسئولیت از دوش داروسازان برداشته می‌شود. وقتی یک نفر برای انجام دادن کاری هزینه‌ای دریافت نکند خود را موظف به انجام آن کار نمی‌بیند و با حذف حق فنی زمینه‌های عدم‌اجرای این کار به‌وجود می‌آید. اما اگر پزشک داروسازی در داروخانه‌ای وجود دارد و وظیفه خود را انجام نمی‌دهد باید با آن فرد با قاطعیت برخورد کرد.»

هر چند حالا تنها نام حق فنی تغییر کرده اما به‌نظر می‌رسد از نظر قانونی ایرادی بر تعرفه خدمات دارویی وارد نیست. به هر حال مسیر قانونی برای دریافت این پول وجود دارد و داروخانه هم به همین حق استناد می‌کند. اصلی‌ترین مشکل مردم در حال حاضر این است که مسئول فنی یا در داروخانه نیست که مشاوره بدهد یا اگر هست، مشاوره گرفتن از او اختیاری نیست که به بیمار داده شود؛ تنها یک اجبار است برای گرفتن پولی که گاهی اضافه به‌نظر می‌رسد.

درحال ارسال
امتیاز دهی کاربران
3 (3 رای)
امتیاز نظرات 0 (0 امتیاز دهی)

  • facebook
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

۱۳ نظر

  1. ساعت ۱۲ ظهر مورخه ۱۳۹۷/۶/۱۳ برای خرید چند داروی آزاد به داروخانه مهر واقع در شهرستان عجب شیر استان آذربایجان شرقی مراجعه کردم.داروی ژنریک که نباید حق فنی بگیرد به قیمت ۴۰۰۰تومان شربت آلومینیوم ام جی روی دارو قیمت خورده را باعنوان گران شده به ۵۵۰۰ و سایرداروهای otc را به همین ترتیب با قیمت بیش از روی دارو باعنوان گرانی بازار وحق فنی که صرفابایدبرای داروهای ترکیبی ودست سازتعلق بگیردبرای داروهای ژنریک مثل سرماخوردگی وهیوسین وشیاف استامینوفن لحاظ کرده وبه مردم مستضعف میفروشد.ضمنا داروخانه بدون حضورمسئول فنی در هرنوبت کار میکندورفتار وبرخورد کارکنان داروخانه بسیار بد و توهین آمیز می باشد.لطفا رسیدگی نمایید.با تشکر

  2. خدا لعنتشون کنه رفتم یه شربت که نرخ ازاد میخریش ۳۰۰۰ تومن رفتم روی دفترچه گرفتم ۸۰۰۰ تومن ازم گرفتن و بهم میگن این ۵۰۰۰ حق فنی هستششش خب من چرا باید بدم

    • با سلام و احترام
      سركار خانم به هيچ وجه اين مووع صحت نداروه
      براي داروهايي كه زير ۵۰۰۰ تومن قيمت دارند كمتر از ۲تومن حق فني اعمال ميشه.
      در ضمن خاطرتون باشه اين لحن بيان ديدگاه منطقي نيست.شما بدون آگاهي نبايد كسي رو محكوم كنيد.

  3. خیلی جالبه که مسءولین اینها رو می دونن و رسیدگی که نمی کنن هیچ.هر رو وضعیت بدتر میشه.من رفتم دکتر.دو دسته دارو برام نوشته.یه سری با دفترچه و یه سری چون آزاد بودن توی دفترچه ننوشته و روی چک نسخه نوشتن.روی هر کدوم از دو نسخه جدا ازم حق فنی گرفتن!!!خود داروها روی هم شد۰۰۰ ۳۰ تومان .دوتا ۴۵۰۰ که بشه ۹۰۰۰ هم برای حق فنی.همه رو اگه آزاد می گرفتمم فرقی با این حال نمی کرد.
    هیچ کدومم دکتر داروساز ندارن.دوتا فرد عادی که فقط دوره نسخه خوانی گذروندن دارو میدن دست مردم.هیچ توضیحی هم نمیدن.
    سر همین یه دارو ساختنی رو دو بار اشتباه بهن دادن!!!دچکن نتونسته بودن نسخه رو درست بخونن.
    یگه البته اینجا دکترداروساز هم کم مقصر نیست
    ولی کی فکره؟کو رسیدگی؟محکومیم به سوختن و ساختن

  4. حق فنی کلا دو هزار تومنه و شامل ۱۶ مورد خدمات دارویی میشه از پیچیدن نسخه و دستور زدن و حتی پول نایلون !!! من نمیدونم چرا این دو هزار تومن دود شده رفته چشم بعضی ها !!!! در کشور های دیگه باید به اندازه ای که برا ویزیت پزشک پول میدید به داروساز هم ویزیت بدید و پزشک حق تجویز دارو رو نداره اصلا !! فقط تشخیص میده و مریض رو برای تجویز دارو ارجاع میده داروساز . این سیستم غلط نظام درمان هست که باعث شده داروساز یک تاجر باشه تا عالم … شما اگر از تداخلات دارویی و اشتباهاتی که پزشکان در نسخه هاشون مینویسن باخبر باشین کلا این دو هزار تومن یادتون میره !!! من داروسازم و هیچ وقت تا حالا حق فنی از کسی نگرفتم … هیچ وقت به خاطر پول دارویی را که باید نسخه داشته باشه دستی ندادم و به همین خاطر منفور شما مردم عزیز که دم از قانونمندی میزنید شدم !! کمترین درامد رو بین داروخانه های شهرم دارم !! همیشه هم مشاوره دارویی رایگان دادم که البته بیشتر شامل مشکلات جنسی و پوست و مو میشه !!

    • یعنی باید برای قرص سرماخوردگی و شربت سوزش گلو٬ که آزادش کمتر درمی‌آد تقریبا قد پول دارو حق فنی و از این چیزا بگیرن؟

    • آخه عزیز دل شما که میگی ۲۰۰۰دود شده رفته چشم ما و عکس حق فنی الان برات بفرستم ۵۱۸۴ تومان؟ و حق ویزیت می خواهی تجربه همون داروساز خارجی هم داری؟ این حق فنی را جای دادم که گفت دارو را دوباره به دکتر نشون بده مطمئن نیستم

  5. سلام از کجا باید فهمید داروخانه دارو رو گران میفروشه
    مثلا اگ قیمت روی جلد دارو ۲۰تومن باشه با دفترچه تامین اجتماعی چقدر میشه؟
    لطفا راهنمایی کنین

  6. من شب گذشته در تاریخ ۹۷/۱۰/۱۴بابت خرید شیر خشک به داروخانه رفتم تعرفه خدمات دارویی به قیمت شیر خشک اضافه کرد! میخوام بدونم کجای شیرخشک نیاز به اطلاع رسانی داره که حق فنی یا همون تعرفه خدمات دارویی میگیرن؟
    همینطوری خیلی از داروهایی که باید داروسازتوضیح بده که چطوری مصرف بشه. بارها و بارها گرفتم بدون حتی نوشتن روی دارو که چه زمانی باید مصرف بشه و با مراجعه به بروشور یا دکتر دوباره فهمیدم چطوری مصرف کنم مخصوصا زمانی که بچه ام مریض میشه و داروهای مربوطه باید به میزانی که گفته شده مصرف بشه. وقتی توضیحی دریافت نمیکنی چطوری حق فنی که حذف شده و جدیدا با نام تعرفه خدمات دارویی هست رو باید پرداخت کرد…
    از اینها گذشته وظیفه داروساز چیه اگه قراره مثل یه سوپرمارکت خودمون بریم؟ وستیلمون رو برداریم و حساب کنیم پس نسخه پیچ داروخانه ها احتیاج ندارن خودمون پشت پیشخوان بریم و نسخه پیچ و انجام بدیم…

    در ضمن چرا بعضی از داروخانه های تهران و حتی شهرستانها قیمت دارو رو با برچسب قیمت تغییر میدن و میگن کالا گرون شده ؟؟؟
    چرا هیچ نظارتی روی این داروخانه ها نیست. همین شیر خشک نان اچ- آ شماره ۱ که برای بچم استفاده میشه .تو یه داروخانه ۲۴۰۰۰ت تو یه داروخانه ۲۸۰۰۰ت و یه داروخانه ۳۰۰۰۰ت هست واقعا دلیل اصلی این همه اختلاف چیه؟ تکلیف من مادر چیه که باید در به در بگردم دنبال یه شیرخشک بعدش با این قیمتهای مختلف هم روبرو بشم و کسی هم نیست جوابگو باشه. ندیدم تا حالا در یه داروخانه ای بخاطر گرانی و برچسب روی داروها بسته بشه یا جریمه بشه. مگه این قیمتها مصوبه خاصی ندارن؟!مگه برای همه داروخانه ها تهیه نمیشم که هر کدوم به قیمت باباشون میفروشن….
    مسئولین که همشون خواب تشریف دارن.
    حالا هم با اینکه حذف حق فنی یا همون تعرفه خدمات دارویی انجام شده باز دارن میگیرن.
    دزدی شاخ و دم نداره…

  7. من یه پماد تریپل سولفا گرفتم قیمت روش ۵۰۰۰ تومن بوده که ۶۰۰۰ تومن حسابش کردند و حق فنی هم ۳۲۰۰ تومن ،واقعا هیچ کنترلی نمیشه رو دارو انجام شه؟؟؟؟؟

    • چرا خیلی راحت می‌شه با یه مقدار نظارت درست همه چی حل شده تا حد زیادی٬ اما اون کسی که به فکر مردم باشه همه به فکر خودشونن

  8. سلام حق فنی درسال ۹۷ ۲۱۶۰تومان میباشد که از من ۵۰۰۰تومان حق فنی دریافت کردن بابت سه ورق قرص مترونیدازول اموکسی سیلین و ناپروکسن اگه آزاد میگرفتم ارزانتر تمام میشد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درحال ارسال