احاله کیفری چیست؟

احاله در لغت به معنای واگذار کردن کار به دیگری است.

در اصطلاح علم حقوق به معنی آن است که دیگری به جرمی به خاطر مصالح خاصی از دادگاه صلاحیت­دار محلی به دادگاه هم عرض دیگری ارجاع شود.

احاله امر کیفری فقط در صلاحیت محلی مصداق دارد و احاله در صلاحیت ذاتی امکان پذیر نیست و خلاف قانون می­باشد. عدول از صلاحیت ذاتی توسط هیچ مرجع یا مقام قضایی ممکن نیست چون قاعده صلاحیت ذاتی مربوط به قوانین آمره است (نظم عمومی) و خلاف آن­را نمی‌توان عمل کرد.

احاله امری الزامی نیست بلکه اختیاری است.

احاله کیفری به دستور کدام مقام قضایی انجام خواهد شد؟

احاله کیفری به دو صورت اتفاق می­افتد که در هر دو حالت نیازمند درخواست و موافقت مقاماتی می­باشد.

فلذا احاله پرونده بسادگی قابل انجام نیست (نمی توان به هر دلیلی هر پرونده ای را از شعبه خارج و به مرجع دیگر انتقال داد) و موافقت رئیس دادگاه تجدیدنظر استان (در مورد دو حوزه از یک استان) و موافقت رئیس دیوان عالی کشور (در مورد دو حوزه قضایی از دو استان) امکان پذیر است.

احاله برون استانی؛

اگر درخواست احاله پرونده از یک حوزه قضایی در یک استان به یک حوزه قضایی در استان دیگر صورت گیرد، لازم است درخواست از طرف رئیس حوزه قضایی مبدأ و موافقت توسط دیوان عالی کشور باشد.

احاله درون استانی؛

اگر درخواست احاله پرونده از یک حوزه قضایی به حوزه قضایی دیگر در همان استان صورت گیرد، لازم است درخواست از طرف رئیس حوزه قضایی مبدأ و موافقت توسط شعبه اول دادگاه تجدید نظر همان استان باشد.

با توجه به اطلاق و کلیت مواد ۶۲ به بعد آ.د.ک که اشعاری به ممنوعیت احاله پرونده از دادگاه تجدیدنظر استان به استان دیگر ندارد و با عنایت به امکان نقض تحقیقات در مرحله بدوی و لزوم آن به وسیله دادگاه تجدید نظر و با توجه به فلسفه احاله؛ احاله پرونده از مرجع تجدید نظر یک استان به مرجع تجدید نظر استان دیگر بلااشکال است و لازم نیست که دادگاه رسیدگی کننده دادگاه بدوی باشد.

احاله چه شرایطی دارد؟

  1. تقاضای احاله؛
  2. موافقت مرجع رسیدگی به درخواست احاله؛
  3. وجود موارد احاله مندرج در مواد ۶۳ و ۶۴ آ.د.ک

چه کسانی میتوانند تقاضای احاله کنند؟

درخواست احاله منوط به افراد خاصی است:

  1. درخواست احاله از سوی رئیس حوزه مبدأ یا رئیس حوزه قضایی مبدأ:
    بنابراین متهم یا شاکی حق درخواست احاله ندارند؛ اما اگر مراتب را به رئیس حوزه قضایی اعلام کنند ایرادی نخواهد داشت. علاوه بر این برای قاضی دادگاه که رسیدگی به پرونده را به عهده دارد نیز جایگاهی وجود ندارد. ممکن است قاضی در حین رسیدگی، مطلع گردد که رئیس حوزه قضایی محل به هر دلیل تقاضای احاله کرده و موافقت مرجع مافوق را نیز تحصیل کرده است.
  2. درخواست احاله از سوی رئیس قوه قضائیه یا دادستان کل کشور:
    ماده ۶۴ آ.د.ک بیان میدارد: به منظور حفظ نظم و امنیت، هرگاه رئیس قوه قضائیه یا دادستان کل کشور تشخیص دهد، پس از موافقت دیوان عالی کشور پرونده به مرجع قضایی دیگر احاله خواهد شد.
این مطلب را از دست ندهید:  ​بیمه عمر زمانی انفرادی بیمه ایران

در این مورد برای جلوگیری از هرگونه بلاتکلیفی باید دادگاه مقصد نیز رأسا مشخص گردد تا پس از موافقت دیوان، مستقیما پرونده از طریق دادگاه اولیه به دادگاه مقصد ارسال شود.

در این نوع احاله، دیوان عالی کشور می‌تواند با درخواست دادستان کل کشور برای احاله، مخالفت کند و مرجعی برای حل اختلاف پیش بینی نشده است؛ اما رد درخواست از سوی دیوان عالی کشور مانع تقاضای مجدد نمی­باشد.

مرجع رسیدگی به درخواست احاله چه ویژگی باید داشته باشد؟

مرجع رسیدگی به درخواست احاله همواره باید از حیث درجه، بالاتر از دادگاه درخواست دهنده باشد. لذا در احاله پروند از حوزه ­ای به حوزه دیگر یک استان، موافقت شعبه اول دادگاه تجدید نظر همان استان لازم است و چنان­چه از حوزه یک استان به استان دیگر باشد، موافقت دیوان عالی کشور لازم خواهد بود.

احاله در چه مواردی اجرا خواهد شد؟

از آن­جا که اصل بر عدم احاله است چراکه احاله از استثنائات مربوط به قواعد صلاحیت محلی به شمار می­رود و با آن مخالف است لذا باید موارد آن معین باشد.

موارد احاله براساس مواد ۶۳ و ۶۴ آ.د.ک عبارتند از:

اقامت بیشتر متهمین در حوزه دادگاه دیگری؛

براساس بند الف این ماده ملاک، وجود اکثریت متهمین است نه شهود؛ لذا وجود اکثر شهود در حوزه قضایی از موارد احاله تلقی نمی­گردد. هرچند آیین دادرسی کیفری سابق محل اقامت شهود را نیز از موارد درخواست احاله محسوب می­نمود؛ لیکن این امر از قانون فعلی حذف گردیده است.

‌دور بودن محل وقوع جرم؛

محل وقوع جرم از دادگاه صالح دور باشد به نحوی که دادگاه دیگر به علت نزدیک بودن به محل واقعه بهتر بتواند رسیدگی نماید.

از آن­جا که رفت و آمد از جاده های اصلی زمینی انجام می­شود ملاک تشخیص نزدیک یا دور بودن دادگاه به محل وقوع جرم راه اصلی زمینی است نه راه­های میان بر فرعی یا هوایی.

گاه به علت وسعت حوزه قضایی، بین محل وقوع جرم و محل استقرار دادگاه فاصله زیادی است که شاید از ۵۰ کیلومتر نیز بیشتر باشد؛ در عین حال که دادگاه دیگر که در خارج از حوزه قضایی محل وقوع جرم است به محل وقوع جرم بسیار نزدیک­تر است. قانون­گذار به جهت سهولت در تحقیق در چنین موردی، درخواست احاله را تجویز نموده است.

‌حفظ نظم و امنیت؛

مواردی که حفظ نظم و امنیت مبتنی بر آن­ها است. به عنوان مثال اتهام متوجه متهمی باشد که جنایات زیادی را انجام داده و ممکن است مردم قبل از محاکمه، به وی هجوم برده و او را به قتل برسانند و یا بر اثر جو نامطمئنی که ایجاد شده، شهود نتوانند ادای شهادت نمایند.

درخواست احاله، تحقیقات مقدماتی و یا دادرسی را متوقف نمی­کند مگر این­که مرجع درخواست کننده توقف آن­را لازم تشخیص دهد.

  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin

همکاری با گروه وکلای یاسا، تجربه ای زیبا در زمینه تحقق عدالت در هر ابعادی برای من بوده است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مشاوره حقوقی با بهترین وکلای ایران ۸۷۱۳۲ - ۰۲۱درخواست مشاوره